[βιβλίο] Χάρολντ Πίντερ, Τέφρα και σκιά

Τέφρα και σκιά

9,00€

Συγγραφέας: Pinter, Harold
Εκδόσεις: Καστανιώτη
Σελίδες: 170
ISBN: 960-03-2787-4

Eντούτοις, σε κανένα άλλο έργο του Πίντερ δεν συναντά κανείς τόσο έντονα αυτή τη σύζευξη ανάμεσα στις προσωπικές μνήμες και το συλλογικό ασυνείδητο, τη σύμπλευση των βιωμάτων της παγκόσμιας ιστορίας με τον προσωπικό μικρόκοσμο των χαρακτήρων, όσο στο πρόσφατο έργο του Tέφρα και Σκιά (Ashes to Ashes, 1996). Eνώ από υφολογική άποψη το έργο φαίνεται να αναδύεται μέσα από τον ίδιο νοσταλγικό, ατμοσφαιρικό κόσμο όπως το Tοπίο, η Σιωπή και οι Παλιοί καιροί, στην πραγματικότητα παραπέμπει σε άλλα, πολύ πιο προκλητικά και εφιαλτικά, επικίνδυνα και άρα σιωπηρώς απαγορευμένα τοπία, για τα οποία επιτάσσει στους θεατές όχι μόνο αναγνώριση αλλά και αποδοχή συνενοχής και συνέργειας. Xωρίς να αρνηθεί το γεγονός ότι οι έμμονες εικόνες βίας μέσα στο έργο συνδέονται άμεσα με τη ναζιστική Γερμανία, ο Πίντερ τονίζει ότι το έργο έχει ευρύτερη σχέση με όλα τα πολιτικά εγκλήματα της εποχής μας, που πολλές φορές γίνονται εν ονόματι της δημοκρατίας, μιας λέξης που αρχίζει να βρομάει", και με τη σιωπηρή συναίνεση, την ένοχη απάθεια των ελεύθερων πολιτών αυτών των δημοκρατιών: "Στο Tέφρα και Σκιά δεν αναφέρομαι μόνο στους ναζί: μιλάω για μας και τις αντιλήψεις μας για το παρελθόν και την ιστορία μας, και για το πώς μας επηρεάζουν σήμερα".

πηγή 

Εκδήλωση-βιβλιοπαρουσίαση: «Εργατική Βοήθεια και Κοινωνική Αλληλεγγύη»

Εκδήλωση-βιβλιοπαρουσίαση:

«Εργατική Βοήθεια και Κοινωνική Αλληλεγγύη»

Όταν τα θραύσματα της ιστορίας

συγκροτούν την συλλογική μας μνήμη

Εισηγήσεις:

Β. Καραμανωλάκης (Ιστορικός)

Κ. Ευθυμίου (Συγγραφέας)

Αυτόνομο Στέκι

Παρασκευή 16 Γενάρη, στις 20.30

στο Αυτόνομο Στέκι Ζ. Πηγής 95-97 & Ισαύρων

Ποιητική συλλογή: “Καθαρά σεντόνια”

Ποιητική συλλογή: “Καθαρά σεντόνια”
γράφει ο Κυριάκος Μπάνος

Μελαγχολικός και εσωστρεφής παρουσιάζεται στην πρώτη του ποιητική συλλογή που ήρθε λίγο πριν το τέλος του 2014 με τίτλο “Καθαρά Σεντόνια” ο Σύντροφος Ανδρέας Κολλιαράκης.

Προσπαθώντας να κρατήσει μια πιο λυρική διάθεση, πιο απομακρυσμένη από την στιχουργική του δουλειά, βαθύτερη σε συναίσθημα και πιο περιγραφική, ο Κολλιαράκης πάνω στα καθαρά σεντόνια ξερνάει “θλίψη και οργή”.

 

Κι' όμως μέσα από το “πένθος που δεν έζησε ποτέ”, τους αποτυχημένους έρωτες και την απόρριψη, γεννιέται η Άνοιξη, μέσα από ένα εφηβικό χαμόγελο, απ'το χαμόγελο σε ένα καθρέφτη, ανατέλλει ο ήλιος. Για όλους, για μετανάστες, για αποτυχημένους, για ποιητές. “Εδώ στη γη είναι όλα”, αναφέρει σε ένα στίχο του από την συλλογή που μπορεί κάποιος να την βρει και στο Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο.

 

πηγή 

 

Κινηματογράφος: “Χειμερία Νάρκη” του Νουρί Μπιλγκέ Τσεϋλάν

Η «Χειμερία Νάρκη» του τούρκου σκηνοθέτη Νουρί Μπιλγκέ Τσεϋλάν, που βραβεύτηκε με τον Χρυσό Φοίνικα καλύτερης ταινίας και το βραβείο της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Fipresci στο 67ο Φεστιβάλ των Καννών πέρσι, είναι και η επίσημη πρόταση της Τουρκίας για Όσκαρ καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας το 2015. Στην Ελλάδα πραγματοποίησε την πρεμιέρα της στο τμήμα «Ματιές στα Βαλκάνια» του 55ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης τον περασμένο Νοέμβριο, ενώ στις αίθουσες βγαίνει στις 5 Φεβρουαρίου.

O Τσεϋλάν («To Χωριό», «Tα Σύννεφα του Μάη», «Μακριά», «Κλίματα αγάπης», «Οι Τρεις Πίθηκοι», «Κάποτε στην Ανατολία») στην τελευταία του αυτή μπεργκμανικού ύφους ταινία, περιγράφει με κέντρο τον πρωταγωνιστή της, την κατάρρευση εκ των έσω του εύθραυστου οικογενειακού του οικοδομήματος, με φόντο το γενικότερο κοινωνικό-οικονομικό πλαίσιο της σημερινής Τουρκίας. Και μάλιστα της περιφέρειάς της.

 

Παρόλα αυτά δεν υπάρχει λόγος να τρελαίνεστε. Ίσως μόνο για την διάρκειά της που είναι μεγάλη.

 

Γιατί σε απλή γλώσσα, η ταινία είναι ένα αριστούργημα. Ο Τσεϋλάν καταφέρνει μέσα στο πανέμορφο περιβάλλον της χειμωνιάτικης Καππαδοκίας, χωρίς να κρύβει τις ασχήμιες και την φτώχεια, με την βοήθεια και της καταπληκτικής φωτογραφίας της ταινίας, να δημιουργήσει τον καμβά μέσα στο οποίο εξελίσσεται η δράση των προσώπων. Πολιτική ως το κόκκαλο, η ταινία φαινομενικά καταπιάνεται με τον χαρακτήρα και τις υπαρξιακές ανησυχίες του διανοούμενου πρωταγωνιστή της, της οικογένειάς του και του κοινωνικού του περίγυρου. Από τα 80 εκατ. του πληθυσμού της γειτονικής χώρας και από τα 800 χιλιάδες τετραγωνικά χιλιόμετρα της έκτασής της, ο Τσεϋλάν επιλέγει αυτούς, εκεί, για να μιλήσει για θέματα που δεν είναι τελικά καθόλου «εξωτικά», ούτε αφορούν λίγους. Το αντίθετο μάλιστα.

 

Μέσα από την παρακολούθηση της ζωής του πλούσιου συνταξιούχου ηθοποιού Αϊντίν -ιδιοκτήτη πλέον, του boutique ξενοδοχείου «Othello» στην Καππαδοκία- των σχέσεών του με την γυναίκα του Νιχάλ, την χωρισμένη αδελφή του Νετζλά, το προσωπικό του ξενοδοχείου και την οικογένεια του αγοριού από το χωριό που διάγει βίο λιτό μες την καταραμένη φτώχεια της, ξεδιπλώνεται μέσα σε τρεις ώρες μπροστά μας, όλη η «ομορφιά» ενός κόσμου εκσυγχρονιστικά πλασμένου. Δομημένη με μια αλληλουχία θεατρικά σκηνοθετημένων σκηνών, όπου κυριαρχούν οι διάλογοι μεταξύ δύο συνήθως εκ των πρωταγωνιστών, η ταινία εμβαθύνει στους χαρακτήρες, στις μεταξύ τους σχέσεις και εξαρτήσεις, στις παραδοχές τους, στην εικόνα που οι ίδιοι καλλιεργούνε προς τα έξω, σύμφωνη με τις κοινωνικές επιταγές, ή με την εικόνα που οι ίδιοι θέλουν να πλασάρουν στους άλλους για τον εαυτό τους. Εικόνα όμως που για κανέναν δεν μπορεί να είναι διαφορετική -όσο κι αν οι ίδιοι φιλότιμα το επιδιώκουν- από αυτή που ορίζει η ταξική τους θέση. Θέση που υπαγορεύει σε μεγάλο βαθμό τις επιλογές και ενέργειές τους –καθημερινές η μη- αλλά που σε καμία περίπτωση δεν αφαιρεί –αν βέβαια το θελήσουν- το δικαίωμα επαναστατικών επιλογών.

 

Γιατί όπως και να το βαφτίζεις ως διαδικασία, η πραγματικότητα είναι πως μέσα στα φτωχά υπόσκαφα σπίτια της Καππαδοκίας το μάγμα βράζει. Κι ο πιτσιρικάς, που κατανοεί βιωματικά τους ρόλους των μεγάλων στην μικρή κοινωνία του χωριού του στην άκρη της στέπας, πετάει την πέτρα βρίσκοντας στόχο και αποκαλύπτοντας έτσι, πως ο βασιλιάς εν τέλει είναι γυμνός...

 

Πάνος Κατσαχνιάς

 

 

πηγή 

Γιατί να διαβάσουμε: Αντόνιο Γκράμσι

Γιατί να διαβάσουμε: Αντόνιο Γκράμσι

γράφει ο  Νεκτάριος Δαργάκης

Μερικές φορές αυτά που γράφουν ή λένε για σένα οι ταξικοί αντίπαλοί σου, αποδεικνύουν την αξία σου. Στη δίκη του Αντόνιο Γκράμσι ο φασίστας εισαγγελέας ανακοινώνοντας την φυλάκισή του δήλωσε: «πρέπει να εμποδίσουμε αυτόν τον εγκέφαλο να λειτουργεί για 20 χρόνια». 

Το βιβλίο των Κρις Μπάμπερι και Κρις Χάρμαν για τον Ιταλό επαναστάτη δίνει μια περιεκτική σύνοψη της δράσης του, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί την καλύτερη ευκαιρία για να προσεγγίσει κανείς πρώτη φορά τις ιδέες του.

 

Ο Αντόνιο Γκράμσι γεννήθηκε το 1891 στην Σαρδηνία και σίγουρα επηρεάστηκε βαθιά από την καταγωγή του σε πολλά επίπεδα. Η Ιταλία είχε ενοποιηθεί 30 χρόνια πριν την γέννησή του και ο Νότος της χώρας ήταν ο μεγάλος χαμένος της υπόθεσης καθώς επικρατούσε φτώχεια και αγραμματοσύνη, όπως και απέχθεια για τον πλούσιο Βορρά. 

 

Ο Γκράμσι ήταν τυχερός αφού κέρδισε μια υποτροφία για σπουδές στο Τορίνο. Έφτασε στην πόλη το 1911 κουβαλώντας το μίσος γενικά για τον Βορρά, εκεί όμως έμελλε να αλλάξει γνώμη. Το Τορίνο, μια ταχύτατα τότε εκβιομηχανιζόμενη πόλη, είχε μία από τις πιο μαχητικές εργατικές τάξεις στον κόσμο. Το συγκρότημα εργοστασίων της FIAT δέσποζε και το 20% των 400 χιλιάδων κατοίκων ήταν βιομηχανικοί εργάτες. 

 

Το 1911 και το 1912 οι μεταλλεργάτες του Τορίνο απέργησαν για 75 και 93 μέρες αντίστοιχα και για πρώτη φορά συγκροτήθηκαν οι «εσωτερικές επιτροπές» στα εργοστάσια, για την καλύτερη οργάνωση των εργατών. 

Στην κεντρική πολιτική σκηνή, το Σοσιαλιστικό Κόμμα (PSI) στήριζε τον Τζιοβάνι Τζιολίτι, έναν πολιτικό που ακροβατούσε ανάμεσα σε αντίπαλα συμφέροντα, αλλά είχε κατορθώσει να είναι ο πρωθυπουργός δύο συνασπισμών κομμάτων στις δυο πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα.

 

Όταν όμως ο Τζιολίτι ξεκίνησε πόλεμο για να κάνει αποικία της Ιταλίας τη σημερινή Λιβύη, στο εσωτερικό του κόμματος ξέσπασαν αντιδράσεις. Ο Γκράμσι ένιωθε συμπάθεια για κάθε εξέγερση των αποικιών ενάντια στις ευρωπαϊκές δυνάμεις και θεωρούσε το «ζήτημα του Νότου» πολύ σημαντικό. Οργανώθηκε στο PSI το 1913.

 

Ήδη, είχαν διαμορφωθεί δύο πτέρυγες. Η μία διακήρυττε το «μάξιμουμ» πρόγραμμα και μιλούσε για την επανάσταση, ενώ η άλλη μιλούσε για το «μίνιμουμ» πρόγραμμα, τις μεταρρυθμίσεις που μπορούσαν να γίνουν άμεσα. Δεν υπήρχε καμιά προσπάθεια να γεφυρωθούν οι μάχες του σήμερα με την στρατηγική της επανάστασης. 

 

Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν καθοριστικός για την εξέλιξη των πραγμάτων σε όλο τον κόσμο. Για την Ιταλία ήταν μια μεγάλη δοκιμασία. Αρχικά, ήταν ουδέτερη, αλλά στη συνέχεια μπήκε στον πόλεμο με αποτέλεσμα η οργή απέναντι στην άρχουσα τάξη να θυμίζει την Ρωσία. Η Οκτωβριανή Επανάσταση προκάλεσε ντόμινο επαναστάσεων σε πολλές χώρες. Η Ιταλία θα γνώριζε την «κόκκινη διετία» με τις καταλήψεις εργοστασίων, το 1919 και το 1920. 

 

Ο Γκράμσι και η ομάδα του γύρω από το περιοδικό Ordine Nuovo (Νέα Τάξη) έγιναν η ψυχή των εργοστασιακών συμβουλίων που ξεπήδησαν σε κάθε εργοστάσιο. Ο ίδιος γράφει «οι εργάτες αγάπησαν το L’ Ordine Nuovo (αυτό μπορούμε να το δηλώσουμε με εσωτερική ικανοποίηση) και γιατί το αγάπησαν; Γιατί στα άρθρα του ανακάλυπταν ξανά ένα κομμάτι, το καλύτερο, των ίδιων».

 

 

 

Εργοστασιακά συμβούλια

 

 

Το κίνημα των εργοστασιακών συμβουλίων δεν κατάφερε να αναπτυχθεί έξω από το Τορίνο, όπως και η ομάδα του Γκράμσι. Αυτό που έλειπε ήταν ένα επαναστατικό Κομμουνιστικό Κόμμα που θα οδηγούσε την εργατική τάξη προς την επανάσταση. 

 

Η ήττα της «κόκκινης διετίας» έδωσε τη δυνατότητα στους φασίστες του Μουσολίνι να αναπτυχθούν. 

Εν τω μεταξύ, η αριστερή πτέρυγα του PSI έφυγε από το κόμμα για να φτιάξει το Κομμουνιστικό Κόμμα με ηγέτη τον Αμαντέο Μπορντίγκα. Όμως, από την πρώτη στιγμή το κόμμα βρέθηκε απομονωμένο εξαιτίας της σεχταριστικής ηγεσίας του. Υποτίμησε τον κίνδυνο του φασισμού, δεν στήριξε το κίνημα των Arditti del Popolo που επιχείρησαν να σταματήσουν τους φασίστες και το 1922 ο Μουσολίνι πήρε την εξουσία. 

 

Ο Γκράμσι διαφωνούσε με τις επιλογές της ηγεσίας Μπορντίγκα. Δεν έθεσε όμως ανοιχτά την διαφωνία του επιλέγοντας να δουλέψει για την Τρίτη Διεθνή στη Μόσχα ως αντιπρόσωπος του Ιταλικού ΚΚ. 

 

Αργότερα επέστρεψε στην Ιταλία για να κερδίσει το κόμμα μακριά από την σεχταριστική πολιτική. Από το 1924 έως το 1926 καταφέρνει να επανεξοπλίσει το κόμμα ιδεολογικά και να το μετατρέψει σε μια μαζική δύναμη. Το 1926 γράφει τις «Θέσεις της Λυών» για το συνέδριο του κόμματος που έγινε στην πόλη της Γαλλίας εξαιτίας του καθεστώτος Μουσολίνι στην Ιταλία. Είναι το πιο ώριμο κείμενο του Γκράμσι, ένα πραγματικό μανιφέστο για την ανάγκη του επαναστατικού κόμματος (κυκλοφορεί στα ελληνικά η έκδοση του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου). 

 

Παρόλο που το καθεστώς γνώρισε μια πρόσκαιρη κρίση μετά τη δολοφονία ενός ρεφορμιστή πολιτικού (του Ματεότι), το κίνημα δεν κατάφερε να το ανατρέψει με αποτέλεσμα ο Μουσολίνι να πάρει ανάσα, να ανασυνταχτεί και να επιβάλλει την φασιστική δικτατορία του. 

 

Από τις πρώτες του κινήσεις ήταν να συλλάβει τον Γκράμσι, να τον φυλακίσει αποκόβοντάς τον από το κόμμα του και την εργατική τάξη με αποτέλεσμα να πεθάνει το 1937 μετά την ολοκληρωτική κατάρρευση της –έτσι κι αλλιώς αδύναμης- υγείας του.

 

Ο Γκράμσι ακόμα και στη φυλακή δεν σταμάτησε να γράφει. Από το 1929 μέχρι το 1935 γράφει τα «Τετράδια της Φυλακής», κείμενα που περνούσαν από λογοκρισία και στα οποία δεν έπρεπε να χρησιμοποιεί μαρξιστικούς όρους. Ταυτόχρονα, δεν είχε στην διάθεση του κανένα από τα κλασσικά κείμενα του Μαρξισμού, αλλά χρειαζόταν να τα ανακαλεί από μνήμης. 

 

Παρόλες τις τεράστιες δυσκολίες, ο Γκράμσι δεν έχασε ποτέ από τα μάτια του τον στρατηγικό στόχο της αλλαγής της κοινωνίας μέσα από την σοσιαλιστική επανάσταση. Είναι ο επαναστάτης που ασχολήθηκε όσο κανείς άλλος με το ζήτημα πως θα γίνει η επανάσταση στη Δύση πατώντας πάνω στην εμπειρία της νικηφόρας Ρώσικης Επανάστασης. Η τοποθέτησή του για την φύση του κράτους στις αναπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες είναι πολύτιμη και η ανάλυση του για την «αντιφατική συνείδηση» που υπάρχει στα μυαλά των εργατών και πως μπορούν να κερδηθούν στις επαναστατικές ιδέες με την παρέμβαση του επαναστατικού κόμματος, είναι μοναδική. 

 

Το δεύτερο κομμάτι του βιβλίου που είναι γραμμένο από τον Κρις Χάρμαν απαντάει σε όλες τις διαστρεβλώσεις που έχουν υποστεί οι ιδέες του Γκράμσι είτε από τον σταλινισμό είτε από τον ευρωκομμουνισμό. Είναι ένα πολύτιμο κείμενο καθώς, χωρίς να ωραιοποιεί τα λάθη του Γκράμσι, αποδεικνύει ότι ποτέ δεν στήριξε ούτε τη σταλινική αντεπανάσταση, ούτε άλλαξε την άποψή του για την ανάγκη της εργατικής επανάστασης.

 

πηγή 

Ποιήματα που τώρα γράφονται: Νόημα, Λεωνίδας Μερτύρης

ΝΟΗΜΑ*

Μνήμη Τάσου Λειβαδίτη

Τάσο, νυχτερινέ επισκέπτη
στην αίθουσα με τα εργόχειρα,
κανείς δεν κατάλαβε το νόημα
του πολύτιμου στίχου σου.

Ακόμη και αυτοί που νομίζουν
ότι συνδέουν ψυχικά συναισθήματα
στο χαρτί, είναι μόνο λόγια,
πάσχουν αφάνταστα στις πράξεις.
Μίζεροι, μεμψίμοιροι, κόλακες,
ειλικρινά τους σιχάθηκα.

Τάσο,
φίλε μακρινέ και αγαπημένε,
μακάριοι αυτοί που πεθαίνουν
ένδοξα για τους άλλους.

Ξεκουράσου τώρα,
πρέπει να γυρίσεις πίσω…


πηγή: Ποείν:  Λεωνίδας Μερτύρης, Τέσσερα Ποιήματα
και στην κατηγορία Νέοι Ποιητές 
καταχώρηση: Σωτήρης Παστάκας

Το Ποίημα της Εβδομάδας: Πρωτοχρονιάτικο, Κώστας Βάρναλης (1884-1974)

Κομμάτι  του  χειρογράφου του ποιήματος με τίτλο «Πρωτοχρονιάτικο» (μεταγενέστερη παραλλαγή) και με την υπότιτλη σημείωση «1931, όταν η "Ιερά Σύνοδος" αφόρισε τους "μαλλιαροκομμουνιστές"»

 

 

 

ΜΠΟΝΑΜΑΣ*

 

 

Σαράντα σβέρκοι βοδινοί με λαδωμένες μπούκλες
σκεμπέδες σταβροθόλωτοι και βρώμιες ποδαρούκλες
ξετσίπωτοι ακαμάτηδες, τσιμπούρια και κορέοι
ντυμένοι στα μαλάματα κι επίσημοι κι ωραίοι.

 

 

Εξήντα λύκοι με προβιά (γι’ αυτούς βαράν καμπάνες)
φάγανε γουρουνόπουλα, στραγγίσαν νταμιτζάνες!
Κι απέ ρεβάμενοι βαθιά ξαπλώσανε στα τζάκια,
κι αβάσταγες ενιώσανε φαγούρες στα μπατζάκια.

 

 

Την προσευκή τους κάνανε τα πράματα ν’ αλλάξουν
να ξεπροβάλουν οι κυράδες του Δεκαημέρου
χωρίς καπίστρι και λουρί, πολλές μαζί… (φυλάξου
τα πισινά του μουλαριού τα μπρος του καλογέρου!)

 

 

Κι ο Σατανάς τούς άκουσε που πιο καλά τους ξέρει
κι έστειλε τον καθηγητή της ηθικής ξεφτέρι…

 

 

Όξω οι φτωχοί φωνάζανε: «Πεινάμε τέτοιες μέρες”
γερόντοι και γερόντισσες, παιδάκια και μητέρες.
Κι οι των επίγειων αγαθών σφιχτοί νοικοκυρέοι
ανοίξαν το παράθυρο κι είπανε: «Φταιν οι αθέοι».

 

 

 
ΓΕΡΒΑΣΙΟΣ Ο… ΘΕΟΕΜΒΑΙΚΤΗΣ
(Διά το γνήσιον Κ. ΒΑΡΝΑΛΗΣ)





*αναδημοσίευση του ποιήματος και της φωτογραφίας από το εξαιρετικό ιστολόγιο για τον Κώστα Βάρναλη "Ο άγνωστος Βάρναλης και τα αδημοσίευτα ποιήματά του"   / για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το ποίημα και για το έργο του Βάρναλη γενικότερα / το ιστολόγιο αποσκοπεί "να γνωρίσουμε καλύτερα τον εκπαιδευτικό, τον ποιητή, τον χρονογράφο, τον κριτικό, το δοκιμιογράφο, το μεταφραστή, το θεατρικό συγγραφέα, μα πάνω απ' όλα τον ανατρεπτικό, τολμηρό και επίκαιρο διανοητή Κώστα Βάρναλη."