Η γριά μάγισσα και οι γάτες της, του Ειρηναίου Μαράκη

Η γριά μάγισσα και οι γάτες της

   Είχε τη φήμη μάγισσας. Τα βράδια πριν πέσει να κοιμηθεί, αν μπορεί να πει κανείς ότι κοιμόταν ποτέ, κι όταν το ρολόι σήμαινε μεσάνυχτα, έβγαινε στο μικρό μπαλκόνι της και σφουγγάριζε. Κατά προτίμηση, τις βροχερές νύχτες που οι δρόμοι της Αθήνας πλημμύριζαν και έμοιαζαν με την σκοτεινή θάλασσα του Ειρηνικού.  Άσχετο βέβαια αν το επόμενο πρωί, η μούχλα, τα σκουπίδια κάθε λογής, οι παλιές παντόφλες και βιβλία που δεν σταχώθηκαν έκαναν παρέλαση στον μικρό χώρο. Μην αναφέρουμε τις διάφορες οσμές που μόλυναν τον ήδη επιβαρυμένο αέρα της πόλης και τα περιττώματα απ' τις γάτες. Γιατί ναι μεν ζώο καθαρό η γάτα αλλά όταν δεν υπάρχει κατάλληλος χώρος και τουαλέτα με άμμο υγιεινής, τότε... Το πώς συνδύαζε τώρα βρώμικο χώρο με ζώο από τη φύση του καθαρό, ήταν ένα ερώτημα που κανείς δεν γνώριζε να απαντήσει...

   Οι γάτες ήταν πάντως η μεγάλη της συντροφιά. Με αιγυπτιώτικη καταγωγή, συνήθιζε από μικρούλα να παίζει στα σοκάκια της Αλεξάνδρειας με γάτες όλων των χρωμάτων κι όλων των ειδών. Παρέα τους να κυλιέται στο χώμα, να τις χαϊδεύει, να τις χτενίζει, να τις ταΐζει από το ελάχιστο πρόγευμα της - λίγο ψωμί ή λίγο γαλατάκι.

Στην ξενιτιά - μετά τις εθνικοποιήσεις του Νάσερ - εδώ, απέναντι απ' το Λαϊκό Νοσοκομείο, μέσα στους τέσσερις τοίχους μιας μίζερης, μικροαστικής πολυκατοικίας στέγαζε τώρα τις αγάπες της. Πολλές γάτες! Αλλά μόνο θηλυκές, ε; Το γιατί θα σας γελάσω αλλά μάλλον είχε σχέση με κάποια φεμινιστική δράση, το '68 στο Παρίσι, τότε που, όπως γνωρίζουμε, ταρακουνήθηκε για τα καλά ο κοινωνικός καθωσπρεπισμός κι η ησυχία, η αίωνια νιρβάνα των φιλήσυχων πολιτών. Ασφαλώς μιλάμε για ένα γατίσιο πάθος! Αφού το παράθυρο που έβλεπε στον κεντρικό δρόμο είχε κλειστεί με ένα περίτεχνο πλέγμα, με αιλουροειδή ως διακοσμητικά μοτίβα, ώστε να μπορούν τα γατόνια να κάνουν χάζι τους περαστικούς και τα κίτρινα ταξί που περίμεναν στην ουρά για ώρες, χρόνια, μήνες τον πελάτη... που προτιμούσε το λεωφορείο. Αλλά κανείς είτε από το νοσηλευτικό προσωπικό είτε από τους νοσηλευόμενους δεν την γνώριζε προσωπικά. 

Κι όμως όλοι, με κάποια μικροαφορμή και με αρκετά παιχνιδιάρικη διάθεση, την είχαν περιγράψει με κάθε είδους χαρακτηριστικά, που όλα κατέληγαν σε μια βασική, όσο και αντιφατική, περιγραφή: ότι ήταν τυφλή, κουφή, μουγκή, με σκλύρηνση κατά πλάκας και μάγισσα.

   Κανείς δεν ήταν βέβαιος για τίποτα όμως. Όταν επιτέλους ήρθαν τα χελιδόνια, οι καλοί μαντατοφόροι της άνοιξης, και αναρρώνοντας ύστερα από πολύμηνη νοσηλεία καθώς και μ' ένα καινούργιο νεφρό να τους δίνει πολύτιμη παράταση ζωής, αποφάσισαν να την επισκεφθούν και να μάθουν επιτέλους από πρώτο χέρι την αλήθεια για την ταυτότητα της η έκπληξη ήταν κάτι παραπάνω από αναπάντεχη. Η μάγισσα, η άγνωστη σύντροφος της μοναξιάς τους, ήταν νεκρή...

Την βρήκαν σε αποσύνθεση πάνω στο κρεβάτι της και δίπλα από ένα μικρό, ξύλινο κουτί με παλιές φωτογραφίες. Σκισμένες σελίδες με ακατανόητα λόγια και ευχές ήταν απλωμένες πάνω στο κρεβάτι. Ο Κάρλος Γαρδέλ είχε πάψει προ πολλού στο παλιό γραμμόφωνο. Ένα τριαντάφυλλο, πιο κόκκινο κι απ΄τη φωτιά στόλιζε τα λευκά μαλλιά της. Οι γάτες, η μεγάλη της αγάπη, βρέθηκαν να τρώνε το υπόλοιπο του νεκρού της. Ίσως για να την αναστήσουν μέσα τους, ακολουθώντας τις εντολές κάποιας πανάρχαιας ανάγκης...

Ειρηναίος Μαράκης 

Παρουσίαση: Νίκος Ξένιος, ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΜΑΤΘΙΑ, εκδόσεις Κριτική (2017)

Νίκος Ξένιος, ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΜΑΤΘΙΑ, εκδόσεις Κριτική (2017)

σχόλιο: Ειρηναίος Μαράκης

Ένα βιβλίο, δύο ιστορίες, μία από την σύγχρονη εποχή και μία από τον 16ο αιώνα. Το φαινόμενο της μετανάστευσης, σήμερα και άλλοτε, η βία μέσα στην ανθρώπινη ιστορία και το ρίζωμα της ανθρωπιάς μέσα σε δύσκολες, σχεδόν αβίωτες συνθήκες. Δουλέμποροι, μετανάστες, συνοριοφύλακες, βυζαντινές πριγκίπισσες, τα σύνορα των κρατών και τα μη σύνορα των ψυχών, ο φόβος για το άγνωστο, οι αδυσώπητοι εξουσιαστές, η τρυφερότητα των απλών ανθρώπων και η καταλυτική παρουσία ενός ελαφιού εμφανίζονται και αναπτύσσονται στις λιγότερες από εκατό σελίδες αυτού του βιβλίου. Πρωταγωνιστές, μια ομάδα μεταναστών που ξεκινούν από το Κουρδιστάν και διασχίζουν τη Βαλκανική Χερσόνησο αναζητώντας τη σωτηρία από τους σφαγείς του Ισλαμικού Κράτους και η πριγκίπισσα Μερσούδα που αναγκάζεται να παντρευτεί τον βασιλιά Ματθία. Ένα επίκαιρο βιβλίο, με λιτές περιγραφές και με κινηματογραφική ροή, όμορφο και συγκινητικό που αξίζει να διαβάσεις.

Ηθική, διαφήμιση και λογοτεχνία (σχόλιο)

Ηθική, διαφήμιση και λογοτεχνία*

Από πότε η λογοτεχνία αποκτά αξία με βάση την καταγωγή ή την ηλικία ενός πεζογράφου ή ποιητή; Αυτά σκέφτομαι όταν διαβάζω σχετικά για τον "νεαρότερο Κρητικό λόγοτέχνη της εποχής μας" και τραβάω τα αξύριστα, 70 ημερών παρακαλώ, γένια μου. Σκέφτομαι επίσης το πόσο έχει διαβρώσει η έπαρση, η διαφήμιση, η εκμετάλλευση του οτιδήποτε εκτός της λογοτεχνίας σε βάρος της καλλιτεχνικής έκφρασης και της αλήθειας που φέρει ο κάθε δημιουργός, νέος ή παλιός, ακόμα και στα μικρά (και ιδιαίτερα αξιόλογα) εκδοτικά εγχειρήματα. Αλήθεια, γνωρίζετε πόσοι αξιόλογοι λογοτέχνες έχουν χαθεί μέσα στη σκόνη του χρόνου ή έστω, παλεύουν για να μη χαθούν, επειδή δεν τους πλάσαραν σωστά στην λογοτεχνική αγορά;

Ειρηναίος Μαράκης 

*διαβάστε σχετικά και εδώ: Η ποίηση της αγοράς και η αγορά της ποίησης, περιοδικό Ατέχνως (24/5/2017)

Το Ποίημα της Εβδομάδας: Βlack Friday (μια κριτική στα καταναλωτικά ήθη και έθιμα), Ειρηναίος Μαράκης

Βlack Friday
(μια κριτική στα καταναλωτικά ήθη και έθιμα)

Francine Parker: What are they doing? Why do they come here?
Stephen: Some kind of instinct. Memory of what they used to do. This was an important place in their lives.

[Fran and Stephen are observing from the roof of the mall, Dawn Of The Dead (1978)]

στήσε το κορμάκι σου
στην ατέλειωτη ούρα του πολυκαταστήματος
κατανάλωσε, κατανάλωσε
αυτά που έχεις ήδη πληρώσει
τις ιδέες που σε έχουν προδώσει
που την ευημερία σου έταξαν
στήσε το κορμάκι σου
πάρε και μια ασπιρίνη
να περάσει ο πονοκέφαλος
αχ, πονάει η αναμονή
στην ατέλειωτη ουρά του πολυκαταστήματος
κατανάλωσε, κατανάλωσε
κάνε τσιγάρο
τοστάκι αγόρασε, ένα φρέντο καπουτσίνο
μην τολμήσεις να κοιμηθείς
και σου πάρουν τη σειρά
κρίμα θα είναι κι άδικο, αδερφέ μου
τέτοιες προσφορές μία στις χίλιες
ε, κι αν σε ποδοπατήσουν
πες πως το αίμα σου έδωσες, πάλι
στον βωμό της αγοράς
και για το επόμενο πολυκατάστημα
ξεκίνα, μην αργείς
κατανάλωσε, κατανάλωσε
το σπίτι σου χάρισε στις τράπεζες
το μισθό, την καρδιά σου
όταν θα πεθάνεις
επίγραμμα θα σου γράψουμε
πως πήγες ηρωικώς μαχόμενος
υπέρ της μαλακίας σου.

Ειρηναίος Μαράκης

Dawn of the Dead (1978) First Mall Scene 

https://www.youtube.com/watch?v=7zK_44APmbY

Dawn of the Dead Shopping Sequence 

https://www.youtube.com/watch?v=dyucU5rtIu8

Αντισεξιστικό ποστ #2: τηλεφωνική συνομιλία

 

 τηλεφωνική συνομιλία

 

 

 

"Βγηκαν τα καυλακια παγανια" σχολιαζε ο αλλος, διπλα μου, στο τηλεφωνο, με εντονη φωνη κι οπως μου φανηκε ερεθισμενη. Οχι πανω απο τριαντα χρονων, με γυαλια ηλιου, καφε που εβραζε μεσα στο πλαστικο ποτηρι του και τσιγαρο στο χερι. Εκλεισα το βιβλιο μου, προσποιηθηκα πως εβαλα ν' ακουσω μουσικη κι επικεντρωθηκα σε αυτα που ελεγε. Ο τηλεφωνικος διαλογος κρατησε ωρα. Η χαρα του κοινωνικου παρατηρητη, του κουτσομπολη επι το λαικοτερον, οι συζητησεις των αλλων. Αυτη τη φορα ομως, η συγκεκριμενη διαδικασια αποδειχτηκε ενα μαρτυριο για μενα (και καλα να παθω εδω που τα λεμε), καθως ηταν ενας διαλογος μεταξυ δυο αντρων για τις γυναικες, σεξιστικος μεχρι το κοκκαλο. Ευτυχως, που ο απροσδοκητος συντροφος της σημερινης κυριακατικης βολτας στον κηπο δεν ειχε αντιληφθει την παρουσια μου.

 

"Ναι, ρε, με κοιταξε! Μια κινηση ηθελε και το γκομενακι θα επεφτε στα ποδια μου. [...] Και μια πιπα να μου επαιρνε θα ηταν καλα αλλα εκεινη τη στιγμη δεν ειχα ορεξη. [...] Ναι, ρε μαγκα, το καλοκαιρι μολις ξεκινησε. Και βεβαια θα βρουμε να γαμησουμε...". Κι η ωρα κυλουσε με τον ιδιο τροπο, με σχολια για την προκλητικη ενδυμασια των κοριτσιων, για ευκολες τουριστριες που μεθανε ακομα πιο ευκολα, για βραδινες εξοδους στα "αμερικαναδικα" στο παλιο λιμανι, για περιπετειες της μια νυχτας στον Πλατανια που ολα ομως κατεληγαν σ' ενα αοριστο προγραμματισμο, πολυ συνηθισμενο για οσους γνωριζουν πραγματα και καταστασεις, του τυπου "θα βρουμε και θα κανουμε, οταν κι εφοσον...". Δεν αντεξα και γελασα με τη σκεψη οτι ο σεξιστης φιλος μας, ηταν ενα απο εκεινα τα χαμαντρακια που το παιζουν καποιοι στις παρεες τους ενω στην πραγματικοτητα ειναι δειλοι κι ατολμοι για να κανουν οτιδηποτε. Αλλα σοβαρευτηκα αμεσως, οταν η λογικη, μου υπενθυμισε οτι τετοιοι τυποι δεν θα ειχαν κανενα προβλημα να χτυπησουν αυριο τη συζυγο τους μονο και μονο για να αποδειξουν πως ειναι αντρες.

 

Σε αυτο το σημειο ξεκινησα να φυγω, βαρεθηκα, κουραστηκα, η ωρα ηταν περασμενη και το στομαχι μου χορευε τσαμικο απ' την πεινα. Ο τυπος μιλουσε ακομα στο τηλεφωνο, τωρα γκρινιαζε γιατι οι γυναικες "εχουν αλλαξει πολυ ρε φιλε, θελουν μονο χρηματα και αυτοκινητα. Δεν γινεται, καποιος πρεπει να τους κοψει τον βηχα...". Κι αλλα ηχηρα παρομοια. Δεν ειχα απομακρυνθει πολυ οταν τον πλησιασε μια γυναικα με γρηγορο κι αποφασιστικο βημα. Εμοιαζε κι ηταν ενοχλημενη για καποιο λογο, μιλουσε νευρικα και με ενταση. Ειχαν οπως φαινεται, μια καποια οικειοτητα. Αποδειχτηκε οτι ειχαν βαθυτερη σχεση, ο διαλογος που ακολουθησε ειναι χαρακτηριστικος. "Ρε Χρηστο, την ψυχη θα μας βγαλεις. Σου καναμε τοσες αναπαντητες, γιατι δεν το σηκωνεις; Ολο στο τηλεφωνο μιλας! Ελα, φευγουμε, κι ο πατερας σου εχει δουλεια..." "Εγινε μαμα, ερχομαι" απαντησε χωρις να φερει αντιρρηση ο επιδοξος εραστης. Σηκωθηκε βιαστικα απο το παγκακι, αν και με καποια δυσκολια λογω των παραπανω κιλων του, ταλαντευτηκε μεχρι να ξεμουδιασει, ειπε κατι στο τηλεφωνο και ακολουθησε τη γυναικα που ειχε αποκαλεσει "μαμα" πετωντας παραλληλα την σβησμενη απο ωρα γοπα του πανω στο εδαφος του δημοτικου κηπου.

 

____________________________________________________________

γράφει (και παρατηρεί) ο Ειρηναίος Μαράκης

Αντισεξιστικό (και καψούρικο) ποστ

Αντισεξιστικό (και καψούρικο) ποστ

Όλοι οι φίλοι μου βρίσκουν ταίρι

σαν παίρνει και νυχτώνει

μόνον εμένα του έρωτα σου

ο πυρετός με λιώνει

τραγουδάει κάπου ο Καζαντζίδης και εγώ σκέφτομαι όλα εκείνα τα λαϊκά, απλά κι έντιμα παιδιά που οι κάρχιες, οι άτιμες οι γυναίκες αποστρέφονται για χάρη των ντι τζέι, των μπάρμαν, των φραγκάτων κι όσο έχουν τατουάζ (αλλά όχι σκουλαρίκι)... Που δεν ενδίδουν στο αγνό και ηθικό φλερτ, που γελούν ευγενικά όταν δεν θέλουν την παρέα ενός αρσενικού (που δεν θέλει ντε και καλά πήδημα αλλά σχέση ή έστω να γνωριστούνε), που νιώθουν αυτάρκεις με τις φίλες τους, που έχουν φίλους γκέι ή άλλους άντρες (δεν υπάρχει φιλία αντρών και γυναικών, σου λένε με τέτοια βεβαιότητα που δεν είχε ούτε ο Αϊνστάιν όταν διατύπωσε τη Θεωρία της Σχετικότητας) και που χτίζουν ύπουλες λυκοσυμμαχίες με άλλες γυναίκες μέχρι να τις γκρεμίσουν αργότερα σαν χάρτινο πύργο για τη χάρη ενός άλλου... άντρα...

Κι ενώ ξέρω πολύ καλά ότι στις σχετικές συζητήσεις μας (φίλοι μου είναι μα κι αρκετοί άγνωστοι) εκφράζουν μια ειλικρινή αγωνία τους, ξέρω επίσης πως κι αυτοί επηρεασμένοι, κυριολεκτικά και μεταφορικά, από τις ιδέες της καπιταλιστικής πατριαρχίας αναπαράγουν σεξιστικές ιδέες (χωρίς να το θέλουν ή να το συνειδητοποιούν και χωρίς να είναι σεξιστές, δεν μιλάμε για τις καμένες περιπτώσεις εδώ) γύρω από τη φύση της γυναίκας και των σχέσεων που πρέπει να είναι υποτακτικές και σεβαστικές στην αρχή του άντρα - αφέντη που μπροστά στην, κουτσουρεμένη και με σοβαρότατες αδυναμίες, γυναικεία χειραφέτηση κι αυτοδιάθεση.

Έτσι, με αυτό και το άλλο, αρχίζουν να παίρνουν σειρά τα σχόλια ότι ο άντρας δεν είναι κυνηγός (που είναι, μόνο που η γυναίκα έπαψε να είναι το θήραμα, πάει να πει: μηχανή του σεξ κι αναπαραγωγής παιδιών), που υπάρχουν άλλα πρότυπα (δηλαδή ποιά ακριβώς) ή ότι άλλαξαν οι σχέσεις και πως κάποτε ήταν καλύτερα (στη δεκαετία του '50 ή στην εποχή των σπηλαίων ασφαλώς)... Ενώ υπάρχουν κι αυτοί, επίσης φίλοι μου κι ωραίοι άνθρωποι, που υπερασπίζονται μια ελευθεριακή αντίληψη σε αυτά τα ζητήματα, αλλά διαμαρτύρονται για τις γυναίκες που έχουν συγκεκριμένα πρότυπα επιλογής καταλήγοντας (άθελα τους) σε παρόμοια συμπεράσματα...

Χωρίς να υπολογίζονται οι δικές τους ευθύνες (όλων των προηγούμενων, μ' εμένα στην πρώτη γραμμή αρκετές φορές) σε θέματα που ξεκινούν από το απλό και ήσσονος σημασίας ζήτημα του πως να προσεγγίσεις μια γυναίκα (ναι, ναι, μην στραβομουτσουνιάζετε) μέχρι και το, πολύ σημαντικότερο ζήτημα, του να αντιληφθούν ότι οι γυναίκες έχουν προσωπικότητα, συναισθήματα, τις δικές τους ιδιαίτερες ανάγκες και πως δεν υπάρχουν για να αντιμετωπίσουν την μοναξιά που αρχίζει να νοιώθει (νοιώθει όντως; αμφιβάλλω) ο άντρας από τα... τριάντα και πάνω (δηλαδή όταν φτάσει στην περίοδο που πρέπει με κάποιον τρόπο, τέλος πάντων, να αποκατασταθεί). Που δεν ρωτούν όμως κι εκείνες τις γυναίκες που ενδιαφέρθηκαν για αυτούς αλλά αυτοί είτε αδιαφόρησαν, είτε τις υποτίμησαν γιατί πολύ απλά δεν ανταποκρίνονταν (στα χαμηλά, παρακαλώ) στάνταρ που έχουνε...

Όσο σκέφτομαι αυτά, παίζει (τι ειρωνεία, Θεέ μου) ένα τραγούδι με την Ρίτα (μία είναι η Ρίτα...) που λέει με βαρύ παράπονο (μαζί με μια εκπληκτική πενιά) πως:

Ξέρω που παν οι δρόμοι μου

ξέρω θα μείνω μόνη μου

σαν την καλαμιά, μόνη μου

υπενθυμίζοντας πως ούτε οι γυναίκες (κάποιες γυναίκες τουλάχιστον, να μην τα ισοπεδώνουμε όλα) μένουν ανεπηρέαστες από αυτές τις λογικές, υιοθετώντας τις περισσότερες φορές, τις ίδιες αυτές απόψεις για τον εαυτό τους είτε εκφράζουν, είτε όχι το δυτικό πρότυπο ομορφιάς μαζί με το... θατσερικό πρότυπο της σούπερ - ντούπερ γυναίκας που και τα βγάζει πέρα στη δουλειά και που κρατά μόνη της ένα σπίτι (που το κάνει εδώ που τα λέμε) αλλά που ζητά κι έναν άντρα προστάτη...

Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι όλα τα παραπάνω δεν μπορούν να αλλάξουν • αλλάζουν, υπάρχουν πλούσια παραδείγματα, και μάλιστα με καθημερινό, ατομικό και κυρίως συλλογικό αγώνα, ξεκινώντας με τις παραπάνω διαπιστώσεις και με το να αντιληφθούμε πως τέτοιες ιδέες εμποδίζουν μια αληθινή κι ανυπόκριτη επικοινωνία μεταξύ όλων των φύλων. Και να πούμε κλείνοντας αυτό το αντισεξιστικό (ο... Μαρξ να το κάνει) κι οπωσδήποτε καψούρικο, φλύαρο ποστ, ότι η ανθρώπινη σεξουαλικότητσ είναι ευρύτερη από όσα μας έμαθαν και τα φύλα αποτελούν, κυρίως, μια κοινωνική κατασκευή. Χωρίς αυτά ως παρακαταθήκη καμιά αλλαγή δεν θα έχει νόημα και ουσία.

___________________________________________________________________

Bonus truck:

Έπαθα τη πλάκα της ζωής μου με σένα το παραδέχομαι

μα αλλού να δώσεις το φιλί σου δεν το ανέχομαι...

Κώστας Καφάσης

~

Όλα εδώ πληρώνονται αλήτισσα καρδιά

για να μάθεις να προσέχεις τα καλά παιδιά...

Νίκος Μακρόπουλος

___________________________________________________________________

γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης

κείμενα για την ποίηση και τους ποιητές σήμερα

κείμενα για την ποίηση και τους ποιητές σήμερα

Α) Το δικαίωμα στο ψωμί και το τραγούδι,

στο ιστολόγιο Το Κόσκινο (21/1/2017)

Β) Η ποίηση στα χρόνια της καπιταλιστικής κρίσης,

στο περιοδικό Ατέχνως (4/2/2017)

Γ) Η ποίηση της αγοράς και η αγορά της ποίησης,

στο περιοδικό Ατέχνως (24/5/2017)

Δ) Rip it out! (μικρό σχόλιο περί ποίησης),

στο ιστολόγιο Λογοτεχνία και Σκέψη (6/9/2017)

Ποιήματα για την Μεγάλη Εβδομάδα [του Ειρηναίου Μαράκη]

Κυριακή των Βαΐων

«όχλος πολύς…έλαβον τα βαΐα των φοινίκων και εξήλθον εις υπάντησιν αυτώ»

ένα φεγγάρι χλωμό, σχεδόν χολερικό
πάνω απ' την πόλη φέρνει τις βόλτες του
είναι πανσέληνος, δηλώνει στην ταυτότητα
αλλά δεν μας ξεγελά, προδομένη γυναίκα είναι
που στη νύχτα σέρνει τις αμαρτίες κάποιου παλιού εραστή
υψώνεται πάνω απ' τα ερειπωμένα νεοκλασικά της Νεάρχου
φωτίζει τα βάθη της θάλασσας στο Κουμ Καπί
στο θολωμένο μας μυαλό δίνει ελπίδα
κι ύστερα τρέχει να κρυφτεί πίσω απ' τις γκρίζες πολυκατοικίες
της μίζερης επαρχίας, ξημερώνει
πίσω στο σπίτι θα βάλει ένα ποτό, θα φτιάξει ένα γλυκό
με τη γάτα της θα χωθεί στα σεντόνια, κρυώνει
ανοίγει τα παλιά βιβλία της, βάζει μουσική
Κυριακή των Βαΐων σήμερα αλλά τίποτα δεν έχει αλλάξει
όπως πάντα, τον Ιησού θα υποδεχτούν στα Ιεροσόλυμα
οι άρχοντες και ο λαός, σαν βασιλιά και σαν σωτήρα
για να σταυρώσουν αύριο σαν αλήτη και ληστή
βλέπεις, οι Ιούδες είχαν πάντα πέραση
το φιλί τους, καυτό, υπέροχο και ηδονικό
καθυστερεί την Ανάσταση
τόσο, όσο χρειάζεται για να μας ξαναπροδώσουν

Μεγάλη Δευτέρα

«Ὁ Ἰακὼβ ὠδύρετο, τοῦ Ἰωσὴφ τὴν στέρησιν, καὶ ὁ γενναῖος ἐκάθητο ἅρματι, ὡς βασιλεὺς τιμώμενος· τῆς Αἰγυπτίας γὰρ τότε ταῖς ἡδοναῖς μὴ δουλεύσας, ἀντεδοξάζετο παρὰ τοῦ βλέποντος τὰς τῶν ἀνθρώπων καρδίας, καὶ νέμοντος στέφος ἄφθαρτον.»

Κοντάκιον, Ἦχος πλ. δ'. Ὡς ἀπαρχὰς.

η άνοιξη με βρήκε στην τράπεζα και σε ουρά αναμονής
η ώρα αργά περνάει και βασανιστικά
δύο ταμεία δεν φτάνουν για να εξυπηρετήσουν
μια ολόκληρη πολιτεία και τις ανάγκες της
περιμένω λοιπόν με όλους τους άλλους
ζέστη, διψάω, το νερό τελείωσε
το ερκοντίσιον μοιάζει με πολυτέλεια
νυστάζω, ιδρωμένες έρχονται οι αναμνήσεις
θέση γυρεύουν στην απελπισία μου
στιχάκια σκαρώνω σε χαρτοπετσέτες ταχυφαγείου
κι ύστερα σκουπίζω με αυτές τον ιδρώτα μου
δίπλα οι πελάτες δεν νοιώθουν τα πόδια τους, περιμένουν
μοιάζουν με ετοιμοθάνατους σε προθάλαμο νεκροτομείου
μυστηριακές οι φωνές τους και ανησυχητικές
εκνευρίζονται, τελειώνετε, κάποιος φωνάζει
δουλεύουμε κύριε, δεν πίνουμε καφέ, η απάντηση
μια όμορφη κοπέλα διαβάζει το βιβλίο της
ατάραχη μέσα στην τόση φασαρία
η μοναξιά της μοιάζει ευλογία
κατηφορίζουμε όλοι μαζί σε δρόμο χωρίς επιστροφή
Μεγάλη Δευτέρα σήμερα, μεγάλη μαχαίρα
τέλος δεν έχουν τα Πάθη μας
στα δικά Του μπροστά μοιάζουν με ταξίδι στο Άουσβιτς
κάνε την προσευχή σου κι ας μην πιστεύεις
η Ανάσταση θα έρθει, όχι αυτή την Κυριακή
αλλά θα έρθει, το χέρι μας θα την φέρει
τα τραγούδια και το αίμα των εχθρών μας
το έδαφος θα ποτίσουν, η ελευθερία να ανθίσει
ως τότε όμως φρόντισε να κρατάς το όπλο σου
λαδωμένο, οι πραιτωριανοί και οι λεγεώνες καραδοκούν
οι υποκριτές, οι τελώνες κιι οι φαρισαίοι

Μεγάλη Τρίτη


σήμερα διαβάζεται στις εκκλησίες
η παραβολή των δέκα παρθένων και το τροπάριο της Κασσιανής
πλήθος πιστών στους ναούς θα θυμηθεί
τι αξίες της εργατικότητας, της προνοητικότητας, της αλληλεγγύης
αργότερα, πίσω στο σπίτι σκυφτή θα ετοιμάσει το δείπνο η γυναίκα
κι ο σύζυγος, όταν όλοι θα έχουν κοιμηθεί, μια βόλτα θα περάσει
απ' τις πονηρές συνοικίες και από τα στριπτιζάδικα
εκτελώντας με θέρμη το χριστιανικό καθήκον του
είναι οι μέρες που σε θυμάμαι, οι μέρες που τόσο μισείς
πάντα έλεγες, με φανερό εκνευρισμό
ότι στις παραβολές της χριστιανικής θρησκείας
εύκολα θα εντοπίσεις τις απαρχές της γυναικείας εκμετάλλευσης
οι πέντε παρθένες από τις δέκα που περίμεναν όλη μέρα και νύχτα
τον Νυμφίο, ονομάστηκαν μωρές, γιατί προτίμησαν να ξεκουραστούν
ύστερα από μακριά αναμονή, χάνοντας το προξενιό
ενώ η γυναίκα που τιμώρησε την αλαζονεία ενός αυτοκράτορα
αναγκάστηκε να απομονωθεί απ' τα εγκόσμια
είναι αυτό ζωή, είναι αυτό θρησκεία, ρωτούσες
κι ύστερα ένα ποτήρι έπινες στη μνήμη της Φρίντα Κάλο.

Μεγάλη Τετάρτη


η πιο άπιστη γυναίκα είναι η συνείδηση
λένε όσοι πρόδωσαν τις γυναίκες της ζωής τους
ίσως γιατί ποτέ δεν είχαν συνείδηση
σταθερά βολεμένοι στην αρχή του άντρα-αφέντη
κι εγώ που υπερηφανεύομαι πως ποτέ δεν πλήγωσα γυναίκα
τα τελευταία βράδια κοιμάμαι ανήσυχα
όλες οι κρυφές αμαρτίες έρχονται στον ύπνο μου
να με δικάσουν, ποιήματα, λένε, γράφεις για την καταπίεση
αλλά τον εαυτό σου δεν έχεις απελευθερώσει
οδηγώντας τις γυναίκες της ζωής σου στην απόγνωση
στην απογοήτευση, έστω και προσωρινή, γιατί βέβαια
πάντα κάποιος έρχεται, πιο πονηρός ή περισσότερο τολμηρός
για να τις σώσει από εσένα, μέχρι να τις ξαναπροδώσει αύριο
κι έτσι, με τούτο το μοτίβο με βρίσκει το ξημέρωμα
Μεγάλη Τετάρτη, Της αλειψάσης Τον Κύριον μύρω πόρνης γυναικός
στο παράθυρο του δωματίου μου μπροστά όρθιος
χλωμός ήλιος ξεπροβάλλει πίσω από τις μανταρινιές
τα πουλάκια μαζί με τον αέρα σιγοψιθυρίζουν τα ονόματα
των προδομένων γυναικών, Μαρία, Κική, Σύλβια, Μυρτιώτισσα
ένα γίνονται με τη βουή του δρόμου, χάνονται
μέσα στης πολιτείας τα σαθρά θεμέλια, στα σανατόρια
ένα γίνονται τα ονόματα με τις προδομένες ποιήτριες
δεν ξεχωρίζω ποιά είναι ποιά, τρέμω από φόβο
ιδρώνω, πνίγομαι, έξω βγαίνω, να σωθώ
με τη συνείδησή μου να βάζει τις φωνές, κοροϊδευτικά να γελάει
μαχαίρι τα λόγια της στην καρδιά μου
πάντα έτσι φεύγεις δειλέ, στις δυσκολίες κάνεις πίσω
κι ύστερα τα βράδια ασελγείς πάνω στο σώμα της ποίησης
ξορκίζοντας τις αμαρτίες σου, πληρώνοντας ένα ποσό
επιστρέφοντας στο φτωχό σου δωμάτιο, αφήνοντας την
να κλαίει σιωπηλά όλο το βράδυ μέχρι το πρωί
γυμνή κι ατιμασμένη, πάνω στο κρύο πάτωμα
πάντα κάπου εδώ ξυπνάω, πάλι σε ονειρεύτηκα
ιδρώτας και αίμα στο μαξιλάρι μου
κάποια θυσία και αυτό το βράδυ θα προηγήθηκε
ανοίγω το ραδιόφωνο, στη μουσική ψάχνω παρηγοριά
μάταια, ανήμπορος μακριά απ΄ τα χάδια σου
πουθενά δεν μπορώ να βρω σωτηρία

Μεγάλη Πέμπτη

η μελαγχολία της Μεγάλης Πέμπτης
μοιάζει χριστουγεννιάτικη
ίσως να φταίει που αρχίζουν οι βροχές
ντύσου ζεστά, χειμωνιάζει
κι ας μυρίζει έξω η άνοιξη
τα φρεσκοψημένα γλυκά
τα ζεστά τσουρέκια, τα κόκκινα αυγά
μοιάζουν με αυταπάτη
σήμερον κρεμάται επί ξύλου
ο εν ύδασι την γην κρεμάσας
για να αναστηθεί μεθαύριο
και εμείς στα παλιά λεωφορεία
στις διαδρομές του χρόνου χανόμαστε
βρώμικο παραγγέλνουμε
για να ξορκίσουμε τη νηστεία τους
σκεφτομαι, αν συνεχίσουμε να ζούμε
με τον ίδιο τρόπο τον μοναχικό
η ανάσταση θα γίνει ουτοπία
ας προετοιμάσουμε τον δρόμο
η ασκητική ζωή
ταιριάζει στους φυγάδες της ζωής
έλα, γιατί να θρηνούμε σαν κατάδικοι
πάνω απ' τη στάχτη που σκεπάζει
τον παράδεισο, όταν οι ρωγμές
στη μίζερη ζωή μας
είναι τόσο φωτεινές
όσο ο ήλιος πάνω από τις παραλίες
εκεί στην Κρήτη νότια
έλα, το λέει και το τραγούδι
σε ότι μας καίει την ψυχή
φωτιά πρέπει να βάλουμε
σε δρόμους υγρούς να περπατήσουμε
να χαρούμε τη ζωή

Μεγάλη Παρασκευή


ο άνθρωπος με τη φυσαρμόνικα
ήρθε απόψε έξω απ' το παράθυρο μου
το χέρι του έτρεμε όταν άνοιξε την τσέπη
βγάζοντας το εργαλείο της δουλειάς του
σήμερα, είπε, Παρασκευή μεγάλη ένα τραγούδι
θα σου χαρίσω, μια ιστορία
για ένα μαθητή που πρόδωσε τον δάσκαλο του
δίνοντας την ίδια τη ζωή του
σε μια θυσία ισάξια της Σταύρωσης
που μέσα στη σκόνη του χρόνου χάθηκε
στων Φαρισαίων τα παμπάλαια βιβλία
ξεκίνησε να παίζει, αέρας σηκώθηκε τρελός
τα φύλλα της μανταρινιάς χόρεψαν στον ρυθμό της μουσικής
ορχήστρα έγινε η φυσαρμόνικα με χίλια όργανα φορτωμένη
τον μαθητή είδα να επιστρέφει τα τριάντα αργύρια
το ιερατείο που αρνήθηκε την επιστροφή
τον χλευασμό, την ντροπή, την κοροϊδία
ύστερα σε ένα τζαζ γύρισμα τον είδα πάλι
φοβισμένο να κλαίει κάτω από μία συκιά
ξυπόλυτο, με γδαρμένα τα χέρια, να φωνάζει
ένα σκοινί βγάζοντας από τσέπη κρυφή
σε αυτό το σημείο η μουσική σταμάτησε απότομα
δίπλα μου ο άνθρωπος με τη φυσαρμόνικα, έκλαιγε επίσης
έσκυψα, το πρόσωπό του ήταν ίδιο
με εκείνου του μαθητή
του Προδότη

Το δικαίωμα στο ψωμί και στο τραγούδι

Το δικαίωμα στο ψωμί και το τραγούδι

Γράφει ο Ειρηναίος Μαράκης*

Το ελατήριο της εποχής μας είναι πολύ πιο δυνατό από το ελατήριο του καθενός μας. Το σπείρωμα της ιστορίας θα ξετυλιχθεί ως την άκρη. Ας μην αντιταχτούμε σ' αυτό, ας το βοηθήσουμε με τις συνειδητές προσπάθειες της σκέψης και της θέλησης. Ας προετοιμάσουμε το μέλλον. Ας καταχτήσουμε για τον καθένα και για την καθεμιά, το δικαίωμα στο ψωμί και το δικαίωμα στο τραγούδι».

 Λεόν Τρότσκι - Στη μνήμη του Σεργκέι Γιεσένιν

   Βρισκόμαστε στην εποχή ενός σκληρού και αδυσώπητου ταξικού πολέμου. Η αστική τάξη στο όνομα του πρωτογενούς πλεονάσματος και της ανάκαμψης προσπαθεί, χωρίς επιτυχία, να εφαρμόσει τα νέα αντεργατικά μέτρα που αν περάσουν στο σύνολό τους, θα ισοπεδώσουν την παραγωγική δύναμη της χώρας και του κόσμου ολόκληρου, καθώς η κρίση είναι διεθνής και καπιταλιστική αλλά και τις κοινωνικές δομές σε υγεία, παιδεία και πολιτισμό. Όμως η εργατική τάξη δηλώνει παρών και απαντά στις αντεργατικές προκλήσεις με συντονισμό των αντιστάσεων σε σχολεία, σχολές, νοσοκομεία, δημόσιες υπηρεσίες και στον ιδιωτικό τομέα. Ας μην το ξεχάσουμε ποτέ, οι εργάτες δεν έχουν τίποτα να κερδίσουν από μια ταχτική που προσφέρει εξυπηρετήσεις για την ΕΕ του πολέμου και του ρατσισμού με αντάλλαγμα κάποιες οικονομικές διευκολύνσεις. Απέναντι σε όλα αυτά χρειάζεται να διεκδικήσουμε μια συνολική πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική αλλαγή, αντικαπιταλιστική και όχι απλά αντινεοφιλελεύθερη, τη δημιουργία ενός διαφορετικού μέλλοντος για τους εργαζόμενους, τους συνταξιούχους και τη νεολαία.

   Ο πολιτισμός, η τέχνη και ο αθλητισμός που αποτελούν βασικά στοιχεία της ανθρώπινης έκφρασης και συστατικά στοιχεία των ανθρώπινων κοινωνιών δεν μπορούν να μείνουν εκτός αυτών των αλλαγών. Η συζήτηση πρέπει να ξεκινήσει από τώρα και να διεκδικήσουμε άμεσες αλλαγές μέσα από τη στήριξη κινηματικών και καλλιτεχνικών προσπαθειών από εργαζόμενους που δεν έχουν την υποστήριξη κάποιου χορηγού ή που δεν επιθυμούν ο πολιτισμός να γίνει εργαλείο στα χέρια της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Το μεγάλο δίλημμα είναι εάν θα αρκεστούμε στο να αποδεχτούμε τον ρόλο των απλών ανθρώπων ως καταναλωτών των διάφορων πολιτιστικών δρώμενων ή αν θα επιδιώξουμε να προσελκύσουμε τους εργαζόμενους (κυρίως νεολαία και παιδιά) σε μια δημιουργική ενασχόληση με τον πολιτισμό και τις τέχνες. Όσοι λογαριάζουμε τον εαυτό μας ή τις ομάδες μας σαν καλλιτέχνες κι όσοι θέλουμε την συνολική απελευθέρωση, πρέπει να στρατευτούμε σε αυτή την προσπάθεια. Καμία αναμονή, καμία προσαρμογή, καμία υποταγή. Όλοι στους δρόμους, στις σχολές, στις γειτονιές, στα εργοστάσια να ενισχύσουμε το δυνατό εργατικό κίνημα του τόπου μας που δεν σκύβει το κεφάλι και να χτίσουμε ένα δυνατό καλλιτεχνικό και βαθειά πολιτικό ρεύμα. Σε αυτή τη μάχη η ποίηση και η τέχνη, σαν άλλοτε, έχουν να προσφέρουν τα μέγιστα.

   Στα συγκεκριμένα τώρα, θα ήθελα να σημειώσω πως όλα και τα πάντα μπορούν να γίνουν τέχνη και ποίηση: ο χώρος, τα θέματα και τα ερεθίσματα είναι άφθoνα και πολυποίκιλα. Δεν πρέπει να έχουμε αυταπάτες, ποίηση παράγουμε όλοι οι άνθρωποι, ο καθένας με τον δικό του τρόπο. Ακόμα και χωρίς να έχουμε συναίσθηση αυτής της διαδικασίας. Όταν ερωτευόμαστε, όταν πονάμε, όταν φοβόμαστε κι όταν διεκδικούμε να ζούμε αληθινά - άμεσα επηρεασμένοι βέβαια από το κοινωνικό/πολιτικό περιβάλλον, τις οικονομικές εξελίξεις και την κυρίαρχη ιδεολογία. Κάθε μικρή, ασήμαντη κατά τα φαινόμενα, καθημερινή πράξη μας είναι ποίηση. Ποίηση παράγει και το ίδιο το φυσικό περιβάλλον, ας μην το ξεχνάμε αυτό. Εμείς είμαστε ένα ποιητικό παράγωγο της φύσης. Στην πραγματικότητα ποίηση είναι η ίδια η ζωή. Άρα και κάτω από αυτό το πρίσμα, ναι, γιατί να αμφιβάλλει κανείς, τα πάντα είναι και μπορούν να γίνουν ποίηση∙ άρα κατά συνέπεια ο χώρος για να γίνει ποίηση είναι απεριόριστος. Απλώς, υπάρχουν και κάποιοι άνθρωποι που τολμούν να δώσουν μια πιο συγκεκριμένη μορφή σε αυτή τη διαδικασία (οι καλλιτέχνες, οι ποιητές, οι κινηματογραφιστές κ.ο.κ.) και να κάνουν τις επιλογές τους σχετικά με αυτή. Όμως, οι ποιητές δεν μπορούν, ακόμα κι αν το επιθυμούν, ούτε πρέπει να είναι ξεκομμένοι από αυτά που πραγματικά συμβαίνουν μέσα στην κοινωνία, είτε αφορά κοινωνικά, είτε ψυχολογικά, είτε αισθητικά ζητήματα. Οι ποιητές, οι καλλιτέχνες γενικότερα, σήμερα και από πάντα, ήταν ο καλός αγωγός της κοινωνικής και αισθητικής εμπειρίας. Δεν ήταν μάγοι, δεν ήταν ιερείς. Γι’ αυτό και πρέπει να είναι ανοιχτοί και στην κριτική. Φυσικά, πρέπει να διεκδικήσουν και να  διεκδικήσουμε τον χώρο που ανήκει στην ποίηση, που ανήκει στη ζωή. Περιορίζοντας το ένα, περιορίζεται και το άλλο. Αυτό δεν πρέπει να το επιτρέψουμε.

  Κατά συνέπεια, και σχετικά με το τι είναι ποίηση, μπορούμε τολμηρά και γενναία να πούμε ότι η ποίηση και τέχνη πρώτα απ’ όλα είναι δημιουργία, είναι έρωτας, είναι κατάθεση ψυχής. Είναι η πηγή της μνημοσύνης. Γράφουμε, διαβάζουμε και τραγουδάμε την ποίηση γιατί είναι μέσα στη φύση μας. Μέσα από την ποιητική διαδικασία, που ίσως είναι και η ανώτερη μορφή ανθρώπινης επικοινωνίας και διαλόγου, μπορούμε να χτίσουμε τις βάσεις για ένα νέο, διαφορετικό και όμορφο κόσμο! Γιατί περισσότερο απ’ όλα η ποίηση είναι η ίδια η ζωή, είναι βίωμα, είναι αντίσταση. Λένε διάφοροι δημιουργοί, τεχνοκριτικοί, ακόμα και ποιητές πως δεν υπάρχει ορισμός για την ποίηση. Θα απαντήσω πως όλα αυτές οι θεωρίες είναι απλώς γελοίες, σχεδόν μεταφυσικές. Φυσικά, ο σκοπός τους δεν είναι άλλος από το να δώσουν την εντύπωση πως η ποίηση είναι κάτι το ιερό, κάτι το απόκρυφο που μόνο οι μύστες μπορούν να ερμηνεύσουν τα σημάδια της. Αυτό μας οδηγεί με σίγουρο τρόπο να αναγνωρίσουμε ότι κάποιοι γνωρίζουν και φοβούνται τον απελευθερωτικό ρόλο που έχει η ποίηση και η τέχνη γενικότερα και γι’ αυτό σαμποτάρουν τη συγκεκριμένη διαδικασία. Ας είμαστε ξεκάθαροι όμως, όταν λέμε για ποίηση εννοούμε (ή πρέπει να εννοούμε) την ποίηση που οι απλοί άνθρωποι μπορούν ή πρέπει να δημιουργούν. Αυτού του είδους η ποίηση βρίσκεται στο στόχαστρο. Κι όχι η ποίηση και η λογοτεχνία των σαλονιών, με τα ηχηρά ονόματα, τις υπόγειες διασυνδέσεις, την σχέση με την εξουσία, με την διανόηση που συντάσσεται με τα μεγάλα, επιχειρηματικά συμφέροντα, που υπερασπίζεται και προάγει τον ρατσισμό και τις κοινωνικές ανισότητες.

   Η ποίηση και η τέχνη γενικότερα πρέπει να παίρνουν θέση, είτε αυτή η θέση είναι αφιερωμένη στην αντίληψη η τέχνη μόνο για την τέχνη και για τίποτα άλλο, είτε υπηρετεί αντιδραστικές θέσεις, είτε στρατεύεται στην υπεράσπιση μιας άδολης αισθητικής και φυσικά υπέρ της φτωχής και αδύναμης κοινωνικής πλειοψηφίας. Ναι, δεν είναι ντροπή, ούτε καν πρόβλημα να είσαι στρατευμένος, ακόμα και όταν δεν το συνειδητοποιείς – αν και η άγνοια πάντα κρύβει κινδύνους… Προσωπικά, δεν ξεχνώ  την χαρακτηριστική δήλωση του Πάμπλο Πικάσο ότι “η Τέχνη δεν είναι για διακόσμηση, η τέχνη πρέπει να είναι όπλο για μάχη”. Τα ποιήματα και οι καλλιτεχνικές δημιουργίες μας μπορούν και χρειάζεται να εκφράζουν ις ανάγκες και τις ανησυχίες των συνανθρώπων μας, της εργατικής τάξης και των λαϊκών στρωμάτων. Είναι αναγκαίο να λαμβάνουν ξεκάθαρη θέση απέναντι στα κοινωνικά προβλήματα και σε αυτούς που τα δημιούργησαν και να διεκδικούν παράλληλα μια διαφορετική, ελεύθερη και αληθινά δημοκρατική κοινωνία, χωρίς ιδεολογικά και κυρίως οικονομικά δεσμά, χωρίς ανισότητες. Να βρίσκονται πρέπει απέναντι στην εμπορευματοποιημένη τέχνη και στους μηχανισμούς ιδεολογικής μας καταστολής. Επίσης, το βίωμα, οι εμπειρίες και οι γνώσεις έχουν και πρέπει να έχουν τεράστιο ρόλο σε αυτά που γράφουμε – δεν γίνεται αλλιώς, χωρίς τον εαυτό μας και το κοινωνικό περιβάλλον που μας περιβάλλει όλα θα μοιάζουν μάταια και ανούσια, ακόμα κι όταν κάποιοι από εμάς θα παρουσιάζουν αντιδραστικές θέσεις και ιδέες. Πώς θα μπορούσαμε λοιπόν, οι σύγχρονοι προοδευτικοί καλλιτέχνες, με τις χίλιες αντιφάσεις και προβληματισμούς, να μην είμαστε στρατευμένοι, όταν και όσοι προσπαθούν να ελέγξουν τη ζωή μας, είναι στρατευμένοι στην υπεράσπιση των δικών τους συμφερόντων; Απλά πράγματα, σε αυτή την δύσκολη περίοδο που αντιμετωπίζουμε κανείς δεν μπορεί να μένει αδιάφορος. Αξίζει να είμαστε λίγο τολμηροί στη ζωή μας. Να παίρνουμε θέση. Να ανατρέπουμε τα καθιερωμένα, ακόμα και στη γλώσσα – όσο δύσκολο κι αν είναι αυτό. Και να μην φοβόμαστε, έτσι; Ούτε καν τις λέξεις και τους ορισμούς, τους χαρακτηρισμένους με αρνητικό πρόσημο, όπως τον στρατευμένο καλλιτέχνη. Γιατί στρατευμένος καλλιτέχνης είναι ο μαχόμενος δημιουργός.

   Αλλά απαραίτητη συνθήκη για όλα τα παραπάνω είναι η ύπαρξη της συλλογικής, συνειδητοποιημένης δράσης – κανένας, ακόμα και εάν αποτελεί… μετενσάρκωση του Μαγιακόφσκι και του Βάρναλη, δεν μπορεί να πετύχει εκεί που η μαζικότητα, ο διάλογος και, γιατί όχι, η ιδεολογική σύγκρουση αναδεικνύουν τις υπέροχες δυνατότητες που κρύβει η ανθρώπινη κοινωνία και προσωπικότητα. Με λίγα λόγια, αυτό που θέλουμε να πούμε είναι ότι στην ποίηση και στην τέχνη χρειάζεται μια μαζική καλλιτεχνική ανασυγκρότηση μέσω της οποίας η νέα συνείδηση που αργά αλλά σταθερά οικοδομείται, να αποκτήσει εκείνα τα εργαλεία που θα είναι ικανά να οδηγήσουν σε ένα νέο τύπο Ανθρώπου. Σε αυτό το σημείο χρειάζεται να αξιοποιήσουμε όλες τις προσπάθειες που έχουν γίνει στο παρελθόν και προσπαθούν να προσφέρουν ή πρόσφεραν τουλάχιστον αξιόλογο καλλιτεχνικό προϊόν στους πολίτες όπως κάνουν οι διάφορες καλλιτεχνικές κολεκτίβες, θεατρικές ομάδες και πρωτοβουλίες, νέα μουσικά σχήματα κάθε είδους, λογοτέχνες, ποιητές και ιστορικοί. Παρόλα αυτά χωρίς σύνδεση με το ευρύτερο δημοκρατικό και εργατικό κίνημα που μπορεί να προστατεύσει αποτελεσματικά αυτές τις προσπάθειες από την διαρκώς αυξανόμενη κρατική καταστολή και παρέμβαση τότε κάθε προσπάθεια όσο ισχυρή και να είναι ή όσο και πρωτοποριακές δράσεις να παράγει τότε μοιραία θα οδηγείται στο κλείσιμο και στη λησμονιά. Μάλιστα, η σύνδεση με το ευρύτερο δημοκρατικό κίνημα, με τον αντιφασιστικό και αντιρατσιστικό αγώνα, με τις μάχες ενάντια στα κλεισίματα, τις απολύσεις και τις ιδιωτικοποιήσεις δεν είναι κάτι το αδύνατο ή κάτι που πρέπει να συζητάμε μόνο θεωρητικά∙ είναι ήδη πραγματικότητα σε κάθε μικρό ή μεγάλο αγώνα της περιόδου που φέρνει κοντά την καλλιτεχνική και ποιητική δημιουργία με την πολιτική αμφισβήτηση.

   Αλλά η ποίηση, η τέχνη από μόνες τους δεν μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο. Η εξέγερση, η σοσιαλιστική επανάσταση όμως μπορεί – χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η τέχνη πρέπει να χάσει την αυτονομία της ή να γίνει απλό εργαλείο προπαγάνδας στα χέρια των σοσιαλιστών. Αντίθετα, πρέπει να είναι ελεύθερη, να κρίνει και να κρίνεται και να δημιουργεί έργα που θα βοηθήσουν τη νέα συνείδηση να φτάσει με όσο γίνεται  καλύτερο τρόπο στο να εκπληρώσει τα σχέδιά της. Φυσικά, η κοινωνική αυτή εξέγερση, πρέπει να επεκταθεί σε όλους τους τομείς χρειάζεται να αναπτύξει εκείνα τα αντικαπιταλιστικά, αντιφασιστικά και δημοκρατικά χαρακτηριστικά που θα αποτελέσουν βασικό παράγοντα αποσταθεροποίησης της κατεστημένης κοινωνικής πραγματικότητας. Το ζήτημα όμως που μπορούν να αντιμετωπίσουν τέτοιες προσπάθειες είναι ότι δεν υπάρχει προκαθορισμένη συνταγή και τρόπος για να αναπτυχθούν και να διαδοθούν στην κοινωνία με τον καλύτερο δυνατό τρόπο εφόσον η ιστορική εμπειρία, αν εξαιρέσει κανείς την εμπειρία και τα διδάγματα της μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης, είναι ουσιαστικά ανύπαρκτη. Ίσως το μεγαλύτερο παράδειγμα και μάθημα από εκείνη τη συγκλονιστική εποχή είναι ότι δεν πρέπει να υπάρχουν προκαθορισμένες συνταγές αλλά να αφεθεί ο κόσμος της δουλειάς να βρει μόνος του τους τρόπους και τις λύσεις που πιστεύει ότι μπορούν να βοηθήσουν στον αγώνα του. Αν και κάποιες βασικές αρχές επιβάλλεται να υπάρχουν από πριν όπως ο σεβασμός στην άποψη του άλλου που μπορεί μέσω μια δημοκρατικής αντιπαράθεσης να προσφέρει ουσιαστικά στον κοινό πολιτιστικό και κυρίως πολιτικό αγώνα. Βέβαια, όσο απαραίτητη και να είναι η εξέγερση στην κοινωνία, την τεχνολογία και τον πολιτισμό, αυτό είναι δύσκολο να γίνει με ειρηνικούς όρους την ίδια στιγμή που το επίσημο κράτος και το ναζιστικό δεκανίκι του χρησιμοποιούν ένοπλη βία και καταστολή με αποτέλεσμα αρκετούς θανάτους από την έναρξη της κρίσης μέχρι σήμερα. Άρα η απάντηση από την πλευρά μας δεν μπορεί να είναι άλλη από την βίαιη κατάληψη των μέσων παραγωγής αξιοποιώντας τα εργαλεία που έχουμε, την γενική πολιτική απεργία διαρκείας και τον εργατικό έλεγχο. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον οι άνθρωποι της τέχνης και του πολιτισμού θα μπορέσουν να κινητοποιηθούν έτσι ώστε να εγκαθιδρύσουν από κοινού με τον εργαζόμενο λαό όχι μόνο το βασίλειο της δικής μας αναγκαιότητας αλλά και το βασίλειο της αληθινής δημοκρατίας που θα οδηγήσει στην ανάπτυξη αυτού του νέου τύπου Ανθρώπου που θα είναι ικανός να αποφασίζει για το μέλλον των παιδιών του και της κοινωνίας. Όμως για να φτάσουμε σε αυτό πρέπει να ξεκινήσουμε από σήμερα, ισοπεδώνοντας το στρατόπεδο του αντιπάλου και οργανώνοντας τις μάχες μας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Αλλιώς θα αντιμετωπίσουμε μια διαφορετικού τύπου εξέγερση όπου το «σκοτεινό πλήθος της Αβύσσου», όπως θα έγραφε κι ο Τζακ Λόντον, οι άνθρωποι χωρίς ελπίδα – θα καταστρέψουν κάθε προσπάθεια πολιτικής και πολιτιστικής ανασυγκρότησης ίσως και δίνοντας, ασυνείδητα πάντα, την ευκαιρία στην αστική τάξη να επιβάλλει τη θέληση της με καταστρεπτικά αποτελέσματα για την κοινωνία.

* Ο Ειρηναίος Μαράκης γεννήθηκε στα Χανιά το 1986. Συμμετέχει με ποιήματα του στα συλλογικά έργα “Μια εικόνα… χίλιες λέξεις (e-book)“ και “Τρενογραφίες“ (e-book)“ των εκδόσεων “τοβιβλίο.net“. ενώ ποιήματα του έχουν δημοσιευτεί σε διάφορες λογοτεχνικές σελίδες. Άρθρα του για πολιτικά και πολιτιστικά ζητήματα δημοσιεύονται στην εφημερίδα Αγώνας της Κρήτης ενώ παρουσιάζει νέους ποιητές και διηγηματογράφους στο διαδικτυακό πολιτικό και πολιτιστικό περιοδικό Ατέχνως.