H αντικαπιταλιστική αριστερά της Αργεντινής για τον θάνατο του Φιντέλ

αναδημοσίευση από την εφημερίδα Εργατική Αλληλεγγύη, τεύχος 1251

Τα νέα του θανάτου του Φιντέλ Κάστρο προκάλεσαν παγκόσμια αίσθηση. Ο κουβανικός λαός πενθεί. Εκατομμύρια σε όλο τον κόσμο κλαίνε για έναν ηγέτη που ηγήθηκε άμεσα, μαζί με τον Τσε, της κουβανέζικης επανάστασης το 1959 και υπήρξε παράδειγμα για τους επαναστάτες και τους αγωνιστές του κόσμου. Στεκόμαστε πλάι στην λύπη του κουβανικού λαού και των αγωνιστών της παγκόσμιας αριστεράς, παρότι εμείς ως σοσιαλιστές είχαμε πάρει σοβαρές αποστάσεις από τις θέσεις του Φιντέλ Κάστρο και της ηγεσίας του Κουβανικού Κομμουνιστικού Κόμματος.

Αποκηρύσσουμε κάθε έκφραση των αντιδραστικών του πλανήτη, ιδίως της σκουληκοφωλιάς του Μαϊάμι και του Ντόναλντ Τραμπ, που βγήκαν να πανηγυρίσουν το θάνατό του.

Ο Φιντέλ με τον οποίο όλοι οι αντιμπεριαλιστές και σοσιαλιστές αγωνιστές ταυτίστηκαν είναι αυτός που μαζί με τον Τσε και τον Καμίλο Σιενφουέγος ηγήθηκε του λαϊκού θριάμβου που τσάκισε τη δικτατορία του Μπατίστα το Γενάρη του ‘59. Είναι ο Φιντέλ της αγροτικής μεταρρύθμισης, ο Φιντέλ που έσπασε με τον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό και απαλλοτρίωσε τις πολυθενικές της ζάχαρης και του πετρέλαιου, την αστική τάξη και τους Κουβανούς γαιοκτήμονες. Μέτρα που έδωσαν τη δυνατότητα στον κουβανικό λαό να απολαύσει μεγάλες κατακτήσεις στην υγεία και την εκπαίδευση. Είναι ο Φιντέλ που πολέμησε ενάντια στην αμερικάνικη εισβολή στη παραλία Χιρόν και αυτός που στη δεύτερη διακήρυξη της Αβάνας, το Φλεβάρη του ‘62 ανακήρυξε το σοσιαλισμό στην Κούβα και είπε πως “το καθήκον κάθε επαναστάτη είναι να κάνει επανάσταση”.

Αλλη πλευρά

Όμως, δυστυχώς, υπήρξε κι άλλη πλευρά του Φιντέλ Κάστρο και δεν μπορούμε να μην υποδείξουμε τη στιγμή του θανάτου του. Ξέρουμε ότι κάτι τέτοιο μπορεί να φέρει σε δύσκολη θέση χιλιάδες αγωνιστές που συνεχίζουν να πιστεύουν σε αυτόν.

Η σοσιαλιστική πορεία που περιγράψαμε διακόπηκε με τη συμφωνία του Φιντέλ Κάστρο με τη γραφειοκρατία του Κομμουνιστικού Κόμματος της ΕΣΣΔ. Από τα μέσα της δεκαετίας του ‘60 ο Φιντέλ αποδέχθηκε την σταλινική πολιτική της “ειρηνικής συνύπαρξης” με τον ιμπεριαλισμό και της εγκατάλειψης της πολιτικής του Τσε, για επέκταση της σοσιαλιστικής επανάστασης στην αμερικάνικη ήπειρο και τον κόσμο. Από εκείνο το σημείο, ο Φιντέλ Κάστρο βρέθηκε απέναντι στα προχωρήματα κάθε επανάστασης. Σταθεροποιήθηκε ένα μονοκομματικό, γραφειοκρατικό καθεστώς που διατηρείται ως σήμερα.

Όταν ο λαός της Τσεχοσλοβακίας ξεσηκώθηκε ενάντια στη σταλινική δικτατορία, το 1968, ο Φιντέλ υποστήριξε την εισβολή των ρώσικων τανκς που έπνιξαν στο αίμα εκείνη την αντιγραφειοκρατική επανάσταση. Στη Νικαράγουα, όταν το 1979 ανατράπηκε ο δικτάτορας Σομόσα, ο Φιντέλ υποστήριξε ότι οι Σαντινίστας έπρεπε να κάνουν συγκυβέρνηση με τους αστούς αντίπαλους του Σομόσα και να μην προχωρούσαν σε κινήσεις απαλλοτρίωσης, συμβουλεύοντάς τους “να μην κάνουν τη Νικαράγουα καινούργια Κούβα”. Πιο πρόσφατα, στη Βενεζουέλα, ο Φιντέλ υποστήριξε τον ψευδή “Σοσιαλισμό του 21ου αιώνα” του Τσάβες και του Μαδούρο, προσπαθώντας να πείσει ότι η χώρα “έχτιζε σοσιαλισμό” όταν αυτό που γίνεται είναι το αντίθετο. Ο τσαβισμός διατήρησε την καπιταλιστική δομή, έστησε μεικτές επιχειρήσεις στο πετρέλαιο, κάνοντας συμφωνίες με τις πολυεθνικές όπως οι Chevron, Total και Repsol, τροφοδοτώντας μια “μπολι-μπουρζουαζία” (Μπολιβαριανή αστική τάξη), ποινικοποιώντας τις διαμαρτυρίες και αφήνοντας στην πείνα τον βενεζολάνικο λαό. Τα ίδια χρόνια, ο Φιντέλ και η κουβανική ηγεσία στήριξαν τις ψευτοπροοδευτικές κυβερνήσεις του Λούλα και της Ντίλμα στη Βραζιλία, του Έβο Μοράλες και των Κίρτσνερ που επέβαλαν προγράμματα προσαρμογής στους λαούς τους. Και στο εσωτερικό της Κούβας, οι κατακτήσεις της επανάστασης εξαφανίζονταν με το πέρασμα των χρόνων.

Από τα τέλη του περασμένου αιώνα, άρχισε να προωθείται η πολιτική της εμπιστοσύνης προς το ξένο κεφάλαιο, ανοίγοντας την κουβανική οικονομία στις καναδέζικες και ευρωπαϊκές πολυεθνικές, αποκαθιστώντας τον καπιταλισμό.

Μοιραζόμαστε τον πόνο του κουβανικού λαού αυτές τις στιγμές. Και συνεχίζουμε να τον καλούμε να παλέψει για να ξανασηκώσει τις σημαίες της επανάστασης του ‘59 και το μήνυμα του Τσε: “είτε σοσιαλιστική επανάσταση είτε καρικατούρα επανάστασης”. Υποστηρίζουμε το δικαίωμά του στην ανεξάρτητη οργάνωση -συνδικαλιστική, φοιτητική και πολιτική- κόντρα στο μονοκομματικό καθεστώς.

Η Κούβα χρειάεται μια νέα σοσιαλιστική επανάσταση με δημοκρατία για τον εργαζόμενο λαό, που θα ξαναγίνει φάρος για τους αντικαπιταλιστές και αντιμπεριαλιστές αγωνιστές της Λατινικής Αμερικής και του κόσμου.

Χουάν Κάρλος Τζορντάνο,

Επικεφαλής της “Σοσιαλιστικής Αριστεράς” (Αργεντινή)

και βουλευτής του Μετώπου της Αριστεράς

26 Νοέμβρη 2016

Eίναι διαφορετική η Kούβα;

Από το αρχείο του περιοδικού Σοσιαλισμός από τα κάτω, No 63, Μάης-Ιούνης 2007.

Tμήματα της Aριστεράς συνεχίζουν (και μετά τον θάνατο του Φιντέλ Κάστρο) να προτείνουν το μοντέλο της Kούβας σαν το μοντέλο για την προοπτική του κινήματος. O Νίκος Λούντος εξηγεί το χαρακτήρα του καθεστώτος του Kάστρο και προτείνει μια διαφορετική προοπτική.

Το καθεστώς της Κούβας και οι προοπτικές του έχουν ξαναέλθει στην επικαιρότητα. Η άσχημη κατάσταση της υγείας του Φιντέλ Κάστρο, ο οποίος πλησιάζει στα 80α του γενέθλια, τον οδήγησε να βγει για ένα ολόκληρο διάστημα απο το προσκήνιο και να αναθέσει την ηγεσία στον αδελφό του, Ραούλ. Ενα τέλος εποχής αντικειμενικά πλησιάζει. Ο σημαντικότερος λόγος που αξίζει όμως να ασχοληθεί κανείς με την Κούβα είναι ότι οι ριζοσπαστικές αλλαγές στη Βενεζουέλα και στη Βολιβία αλλά και τα συνολικότερα προχωρήματα του κινήματος έχουν επαναφέρει σε πρώτο πλάνο τη συζήτηση για τη στρατηγική. Πώς αλλάζουμε τον κόσμο και τι κοινωνία θέλουμε να φτιάξουμε; Αυτή η συζήτηση στη Λατινική Αμερική περνάει αναγκαστικά “μέσω Αβάνας”. Ενα μεγάλο κομμάτι της λατινοαμερικάνικης αλλά και της παγκόσμιας αριστεράς καθορίστηκε από την κουβανέζικη επανάσταση και κάποιοι ακόμη την προτείνουν ως μοντέλο. Στο άρθρο αυτό προσπαθώ να εξηγήσω γιατί το παράδειγμα της Κούβας δεν είναι βοήθεια για τους επαναστάτες σήμερα αλλά ίσα ίσα δημιουργεί προβλήματα στα πραγματικά διλήμματα που ανοίγει η συζήτηση για τον “Σοσιαλισμό του 21ου αιώνα”.

Για να κρίνουμε και να δούμε τι μπορούμε να διδαχθούμε από την κουβανέζικη επανάσταση του 1959 χρειάζεται να απαντήσουμε σε τρία ερωτήματα. Πρώτον, ποια είναι η φύση της επανάστασης του 1959, δηλαδή πώς, τι και γιατί έγινε; Δεύτερον τι κατάφερε; Τρίτον, γιατί δεν κατάφερε αυτά που οραματιζόταν;

Στο πρώτο ερώτημα, χρειάζεται να ξεκινήσει κανείς όχι από το 1956 οπότε έκαναν την απόβασή τους στην Κούβα οι αντάρτες του Κάστρο, αλλά από το 1933. Η πολιτική αστάθεια που άνοιξε στη δεκαετία του '30 δεν εκλεισε παρά με την σταθεροποίηση του καθεστώτος Κάστρο.

Αντίθετα με τη συνηθισμένη εντύπωση, η Κούβα δεν ήταν ποτέ μια υπανάπτυκτη χώρα της Καραϊβικής. Οι πρώτες δύο, τρεις δεκαετίες του 20ου αιώνα την είχαν οδηγήσει το 1925 να έχει τις περισσότερες αμερικάνικες επενδύσεις από κάθε άλλη λατινοαμερικάνικη χώρα. Η επέκταση των φυτειών του ζαχαροκάλαμου είχε οδηγήσει σε ανάπτυξη και η Κούβα δεχόταν μετανάστες από την Ευρώπη με ρυθμό που ανταγωνιζόταν μόνο το νότιο άκρο της Λατινικής Αμερικής, Αργεντινή και Ουρουγουάη. Η Κούβα δεν ήταν “μπανανία”, διότι το ζαχαροκάλαμο δεν εξαγόταν απλά ως πρώτη ύλη. Τα εργοστάσια επεξεργασίας και παρασκευής ζάχαρης ήταν κι αυτά στην Κούβα και γύρω από αυτά υπήρχε το οδικό δίκτυο, ο σιδηρόδρομος και ό,τι άλλο συνεπάγεται αυτή η ανάπτυξη. Ηταν η πρώτη χώρα της Λατινικής Αμερικής που απέκτησε τηλεφωνικό δίκτυο και διεθνές αεροδρόμιο. Μια εφημερίδα του 1918 περηφανευόταν για το “ασύγκριτο κλίμα του νησιού, το επίπεδο υγείας (μόνο η Αυστραλία έχει καλύτερο επίπεδο θνησιμότητας από όλους τους λαούς του πλανήτη), εξαιρετικά σχολεία, χαμηλό αναλφαβητισμό και διεθνές εμπόριο σε έκρηξη” 

διαβάστε ολόκληρο το άρθρο εδώ

Chris Harman: Cuba behind the myths

 

Issue: 111

Posted on 3rd July 2006

Chris Harman

A review of Sam Farber, The Origins of the Cuban Revolution Reconsidered (University of North Carolina Press, 2006), £36.50, and Richard Gott, Cuba: A New History (Yale, Nota Bene series, 2005), £9.99

One side-effect of the current upsurge of struggle in Latin America has been to focus attention once more on Cuba. Castro’s name is bracketed with those of Chavez and Morales, and the island is still seen as a model for much of the Latin American left. Even those who are critical of the Stalinism which passed away with the collapse of the USSR usually still speak of Cuban socialism, and few of those who are marching behind red banners on the streets of Caracas or La Paz are happy to hear critical remarks about Cuban society.

Yet there is also a sense of the need to go beyond Cuba. Talk of ‘socialism of the 21st century’ involves aiming for things not achieved by any of the societies of the 20th century still (mistakenly in my view) referred to almost universally as ‘actually existing socialism’. When the need for democracy and participation is added to this, there is often an at least implied desire to achieve something not existing in Cuba. But how can this something extra be achieved? What needs to be done that was not done in Cuba?

It is impossible to answer any of these questions without looking once again at the revolution of new year 1959.

These two new books provide a useful introduction for anyone wanting to do so.

The authors approach Cuba from rather different angles. Richard Gott’s book is an outline history of Cuba from the Spanish settlement 500 years ago to the present; Sam Farber is concerned with the forces leading to the revolution of January 1959 and developments in its first couple of years. Their political approaches are also distinct. Gott is an honest supporter not only of the revolution but of the Castro regime, willing to admit to its faults (unlike many Cuba enthusiasts), but still, as a socialism-from-above man, with considerable faith in Castro’s politics. By contrast, Farber is a Cuban exile of an unusual sort, a revolutionary socialist Cuban exile. He is someone who has been critical of the Cuban regime at the same time as trying to advance the various struggles against capitalism in the US, where he has lived since the early 1960s. He wrote his first analysis of the revolution in this journal in 1961 under the title ‘Yanqui No, Castro No, Cuba Si’1 (and then engaged in a polemic with Tony Cliff who objected to treating Castro as an enemy in the same league as US imperialism)2. His work therefore complements the out of print writings of opponents of imperialism like K S Karol3 and René Dumont4 who went to Cuba as enthusiasts during the revolution’s first decade and returned considerably disillusioned.

Farber argues that the revolution could occur because the dictator Batista had lost the support not only of the workers and peasants but also of most of the bourgeoisie, leading his army to collapse in the face of a small rebel force. The great mass of people supported the new government because it gave them positive reforms, and it was this which prevented its overthrow by supporters of imperialism and enabled it to take the major means of production under its control. But the government was not based on the workers and peasants: the command posts in the rebel army were held by ‘declassés’ members of the petty bourgeoisie and at no point were democratic organs of genuine popular power established in which the workers and peasants could debate and decide upon the great questions of state. Such discussion was confined to the inner ranks of the regime itself.

All these points are relevant today because there are those in Venezuela and Bolivia who would see the revolutionary processes there occurring along similar lines, through control of the state from above with workers and peasants at best ‘participating’ but not controlling. This seems to be the advice Cuban advisers are giving to Chavez—although usually adding that ‘Venezuela cannot be Cuba’, in that control of the state must be achieved through the mechanisms of bourgeois democracy and most industry can be left in private hands. What matters, despite these differences, is that change takes place from the top down. But what created the conditions in which such change could happen in Cuba? Can they be replicated elsewhere?

περισσότερα / more: International Socialism

Ο Τσε Γκεβάρα και η Επανάσταση στην Κούβα (β' έκδοση)

Οι εργάτες και οι αγρότες στη Βραζιλία, στην Αργεντινή, στη Βενεζουέλα, όταν βγαίνουν στους δρόμους σήμερα κρατούν στα χέρια τους πλακάτ με τη φωτογραφία του Τσε Γκεβάρα. Η εικόνα του Τσε είναι παρούσα σε κάθε αντιπολεμική και αντικαπιταλιστική κινητοποίηση - στις σημαίες, τα μαντήλια και τις μπλούζες των διαδηλωτών στο Σιάτλ και τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο και τη Γένοβα, την Αθήνα και τη Βυρητό, την Τζακάρτα και τη Σεούλ.
Αυτή η νέα γενιά ακτιβιστών, ξέρει πολύ λίγα για τον Τσε. Αλλά αναγνωρίζει αμέσως στη φιγούρα αυτού του προσώπου με τον μπερέ και τα αραιά γένια, μια συμβολική δύναμη. Τη δύναμη της εξέγερσης ενάντια στο σύστημα του πολέμου, του ρατσισμού, της εκμετάλλευσης.

~ ~ 

 Με αφορμή τα 60 χρόνια από την επανάσταση στην Κούβα το Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο προχωράει στη δεύτερη έκδοση του πολύ χρήσιμου βιβλίου "Ο Τσε Γκεβάρα και η Επανάσταση στην Κούβα", μετά τη γρήγορη εξάντληση της πρώτης έκδοσης. Το βιβλίο αποτελεί μια πολύ καλή πολιτική βιογραφία του Τσε και ταυτόχρονα μια πολύ καλή ιστορία της κουβανέζικης επανάστασης.

Οι εργάτες και οι αγρότες στη Βραζιλία, στην Αργεντινή, στη Βενεζουέλα, όταν βγαίνουν στους δρόμους σήμερα κρατούν στα χέρια τους πλακάτ με τη φωτογραφία του Τσε Γκεβάρα. Η εικόνα του Τσε είναι παρούσα σε κάθε αντιπολεμική και αντικαπιταλιστική κινητοποίηση - στις σημαίες, τα μαντήλια και τις μπλούζες των διαδηλωτών στο Σιάτλ και τη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο και τη Γένοβα, την Αθήνα και τη Βηρυτό, την Τζακάρτα και τη Σεούλ.

Αυτή η νέα γενιά ακτιβιστών, ξέρει πολύ λίγα για τον Τσε. Αλλά αναγνωρίζει αμέσως στην φιγούρα αυτού του προσώπου με τον μπερέ και τα αραιά γένια, μια συμβολική δύναμη. Τη δύναμη της εξέγερσης ενάντια στο σύστημα του πολέμου, του ρατσισμού, της εκμετάλλευσης.

Ποιος ήταν ο Τσε; Το βιβλίο του Μάικ Γκονζάλες είναι μια πολιτική βιογραφία του Γκεβάρα και μια ιστορία της κουβανέζικης επανάστασης, με την οποία ταυτίστηκε. Απαλλαγμένο από αγιογραφίες και ύμνους, επιχειρεί να αναλύσει την πορεία του επαναστάτη αντάρτη, την προσφορά του, αλλά και τις βαθύτερες αιτίες και τα λάθη που οδήγησαν στην αποτυχία και το τραγικό του τέλος στα βουνά της Βολιβίας.

Ο Τσε είναι σύμβολο ασυμβίβαστης σύγκρουσης με τον ιμπεριαλισμό, ηρωικής επαναστατικής αυτοθυσίας, αγνής αφοσίωσης στον στόχο της αλλαγής. Όμως ο κόσμος δεν αλλάζει από ήρωες, αλλά από απλούς ανθρώπους που χρειάζονται τα διδάγματα από την εμπειρία του παρελθόντος - και τα θετικά και τ' αρνητικά. Και η ιστορία του Τσε έχει να δώσει πολλά τέτοια διδάγματα. Στο κάτω κάτω, η εικόνα του δεν ανήκει σε κανένα κράτος, αλλά στα εκατομμύρια των νέων ανθρώπων του αντιπολεμικού και αντικαπιταλιστικού κινήματος που παλεύουν, όπως εκείνος, για "έναν άλλο κόσμο που είναι εφικτός".

Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο  / βιβλίοnet