Δευτέρα 22 Νοεμβρίου 2010

Νέες εκδόσεις-προτάσεις της εφημερίδας "το Ποντίκι"

Νέες εκδόσεις

thumb
Δημοσθένης Κορδοπάτης
Τζόναθαν Σουίφτ
Ο βίος και η πολιτεία του
Εκδόσεις: Μελάνι
Σελ.: 230
Το ενδιαφέρον σε μια βιογραφία είναι διττό: πρωτίστως επικεντρώνεται στην προσωπικότητα του βιογραφούμενου και κατόπιν σε αυτή του βιογράφου! Στην περίπτωσή μας έχουμε να κάνουμε με έναν ευτυχή συνδυασμό: η προσωπικότητα του Τζόναθαν Σουίφτ συνθέτει όλο το αποκρουστικό μεγαλείο της μεγαλοφυΐας και έναν σπάνιο χάρτη της ανθρώπινης ψυχοσύστασης. Από την άλλη, ο βιογράφος αποδεικνύεται άνθρωπος έτοιμος και ικανός να σηκώσει το βάρος αυτής της τόσο απεχθούς προσωπικότητας με αξιοζήλευτη προθυμία. Ο Τζόναθαν Σουίφτ δεν ήταν καθόλου δημοφιλής στους συγχρόνους του, πράγμα λογικό, αν αναλογιστεί κανείς ότι είχε κηρύξει πόλεμο ενάντια στη «Δημοκρατία των Ανόητων»… και με «όπλο του τον ορθό λόγο στηλίτευσε όλες τις ανθρώπινες επιδιώξεις για τις οποίες ένιωθε βαθιά αποστροφή», όπως εύστοχα και γλαφυρά σημειώνει ο βιογράφος του, Δημοσθένης Κορδοπάτης. Πράγματι, όλες οι μαρτυρίες που έχουμε για το πρόσωπο του Σουίφτ μιλούν για έναν καθόλου ελκυστικό άνδρα, του οποίου ο χαρακτήρας θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ήταν άθλιος! Αυτά βέβαια επισημαίνονται σε μια εποχή των αρχών του 18ου αιώνα, όπου η ανοχή απέναντι στις ιδιαίτερες προσωπικότητες, σαν κι αυτή του πάστορα Τζόναθαν Σουίφτ, ήταν ελάχιστη, όχι μόνο από τους απλούς ανθρώπους, αλλά και από τα εξέχοντα πνεύματα της εποχής. Στον βίο και την πολιτεία ενός κορυφαίου για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό συγγραφέα διεισδύει ο βιογράφος με τόλμη, κατανόηση, κυνικότητα και σαρκασμό – όπως δηλαδή του αρμόζει –, φιλοτεχνώντας ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον πορτρέτο μιας πολύ ιδιαίτερης και πολυσήμαντης μεγαλοφυΐας.
Ντέιβ Έγκερ
Τα Αγρίμια
Μετάφραση: Μαρίνα Τουλγαρίδου
Εκδόσεις: Τόπος
Σελ.: 278
Αλληγορικό μυθιστόρημα που καταπιάνεται με τον ευαίσθητο και πολύπλοκο παιδικό ψυχισμό. Στην προσπάθειά του να εξερευνήσει τον τρυφερό κόσμο της παιδικής ηλικίας, ο συγγραφέας βασίστηκε στο διάσημο εικονογραφημένο βιβλίο «Where the Wild Things Are» (1963) του Maurice Sendak και στο ομότιτλο σενάριο που έγραψε ο ίδιος με τον Spike Jonze, σκηνοθέτη τού «Being John Malkovich». Η ταινία προβλήθηκε στον κινηματογράφο με τίτλο «Στη χώρα των μαγικών πλασμάτων». Αναφέρεται σ’ έναν πιτσιρικά, τον Μαξ, ο οποίος στα εφτά του χρόνια τα έχει παίξει και πραγματοποιεί όλες τις ζαβολιές που περνάνε από το μυαλό του. Φυσικά, ο Μαξ είναι παιδί χωρισμένων γονιών. Συγκεκριμένα, ο πατέρας του – αν και ρομαντικός – δεν δίνει την προσήκουσα σημασία στο παιδί, τού λείπει και η ωριμότητα και περισσότερο μοιάζει χαμένος στον κόσμο τού κέντρου της πόλης όπου και ζει. Αλλά και με τη μάνα του το παιδί δεν έχει καλύτερη τύχη. Φέρνει στο σπίτι τον μικρότερο σε ηλικία εραστή της, ο οποίος κάθε φορά που φεύγει περνώντας από το χολ αποσπά και μερικά κέρματα από το πιατάκι που έχουν για να ρίχνουν τα ψιλά τους. Τέλος, η αδελφή του, με την οποία διατηρούσε μιαν επαφή, έχει μπει στον δύσκολο κόσμο της εφηβείας και δεν έχει ώρα να ασχολείται με το νιάνιαρο. Έτσι κι ο Μαξ αποφασίζει να «κοιτάξει τη ζωή του» και παίρνει των ομματιών του. Αφού εγκαταλείπει το σπίτι του, μπαίνει σε ένα πλοίο και περνά τον ωκεανό ξεμπαρκάροντας σε ένα μυστήριο νησί, του οποίου οι κάτοικοι είναι κάτι τεράστια σε μέγεθος χνουδωτά τέρατα. Εκεί, ο μικρός Μαξ προσπαθεί να τα καταφέρει και να επιβληθεί ως… ηγετική φυσιογνωμία!
Γιώργος Στάμκος
Συνωμοσίες και θεωρίες συνωμοσίας
Εκδόσεις: Άγνωστο
Σελ.: 288
Το ότι μερικές φορές ιστορικά έχουν αποκαλυφθεί εντυπωσιακές περιπτώσεις συνωμοσιών δεν καθιστά την εξαίρεση κανόνα, που θέλει πίσω από κάθε ενέργεια να κρύβεται κι ένα απίθανο μυστικό το οποίο επιβουλεύεται τις τύχες της ανθρωπότητας. Κατά καιρούς και διαχρονικά έχουν αναπτυχθεί διάφορες απόψεις που ανακαλύπτουν παντού διαβολικές πλεκτάνες και πανίσχυρα ιερατεία, τα οποία ελέγχουν την ανθρωπότητα και τις ζωές μας, και των οποίων το κυρίαρχο χαρακτηριστικό είναι ότι παραμένουν εικασίες. Ο συγγραφέας στην ενδιαφέρουσα περιδιάβασή του στον ομιχλώδη κόσμο των συνωμοσιών και των θεωριών τους μας επισημαίνει ότι αρκετές φορές πίσω από την κατάχρηση και την υπερβολή αυτών των θεωριών κρύβεται η διάθεση να καλυφθούν πραγματικές συνωμοσίες. Το δίχως άλλο υπάρχουν μια σειρά ενεργειών, οι οποίες λαμβάνουν χώρα πίσω από το ιστορικό προσκήνιο και που εξυπηρετούν σκοπούς που κάθε άλλο παρά για δημοσιοποίηση είναι… Αυτό, ωστόσο, πρέπει να εκτιμάται μέσα σε λογικά πλαίσια, έτσι ώστε ο χώρος που θα καταλάβει η… δημιουργική φαντασία να μην είναι κυρίαρχος εξαλείφοντας κάθε ορθολογισμό. Μέσα από μια σειρά προκαταλήψεων που θέλει πίσω από κάθε καταστροφή, ακόμα και λόγω φυσικών αιτιών, να βρίσκονται οι σιωνιστές, ο ιμπεριαλισμός, η CΙΑ, οι μασόνοι ή μια σειρά απίθανων αιρέσεων, ταγμάτων, χαμένων στην αχλύ της ιστορίας, και ό,τι άλλο φανταστεί ο νους, κρύβεται η προσπάθεια του ανθρώπου να ρίξει φως και να εκλογικεύσει αυτό που τον ξεπερνά, δικαιολογώντας έτσι την αδυναμία του, ενώ ταυτόχρονα δίνει διέξοδο και στη φιλέρευνη φύση του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΑ: 
 
Γκιγέρμο Μαρτίνες
Η ακολουθία της Οξφόρδης
Αστυνομικό μυθιστόρημα
Μετάφραση: Ελισώ Λογοθέτη
Εκδόσεις: Πατάκη
Σελ.: 238

Πατρίσια Κόρνγουελ
Το Βιβλίο των Νεκρών
Αστυνομικό μυθιστόρημα
Μετάφραση: Έφη Καλλιφατίδη
Εκδόσεις: Ωκεανίδα
Σελ.: 437

Βασίλης Βασιλικός
Foco d’ amor
Μυθιστόρημα
Εκδόσεις: Τόπος
Σελ.: 323

Μανουέλ Βάθκεθ Μονταλμπάν
Τα χαρούμενα αγόρια της Ατζαβάρα
Μυθιστόρημα
Μετάφραση: Τάσος Ψαρρής
Εκδόσεις: Καστανιώτη
Σελ.: 314

http://www.topontiki.gr/article/11012
Ξενοφών Μπρουντζάκης [xenofob@gmail.com]


thumb
Άκης Κοσώνας
Το Πείραμα
Η Γιουγκοσλαβική εμπειρία και η διάλυση των Βαλκανίων
Εκδόσεις: Αρμός
Σελ.: 144
Η κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, όπως ήταν φυσικό, δημιούργησε μια σειρά παρενεργειών, οι επιπτώσεις των οποίων είχαν σαν αποτέλεσμα να αλλάξει στη διάρκεια της τελευταίας δεκαετίας του 20ού αιώνα η εικόνα του κόσμου όπως την είχαμε εμπεδώσει. Η γεωγραφική, εικόνα, η πολιτική, κοινωνική και πολιτισμική. Ξαφνικά μάθαμε για την ύπαρξη εθνοτήτων που… αγνοούσαμε, μαζί με μια σειρά από εθνοτικές διαμάχες που δεν είχαμε φανταστεί. Μέσα σ’ αυτόν τον ορυμαγδό των αλλαγών που συνέβαιναν με καταιγιστική σφοδρότητα δεν μας έμενε καν το περιθώριο… και ο χρόνος να εκπλαγούμε. Αντίθετα όλοι μας μοιάζαμε να δεχόμαστε ταχύρρυθμα μαθήματα γεωγραφίας. Ο παγκόσμιος χάρτης, έτσι όπως τον γνωρίζαμε, άλλαξε ριζικά, σύνορα μετατέθηκαν, ξεφύτρωσαν νέα κράτη, άλλαξαν πολιτικές, έπεσαν τείχη και προκαταλήψεις. Ο νέος κόσμος που δημιουργήθηκε μέσα από αιματηρές -τις περισσότερες φορές- και επώδυνες διαδικασίες, δημιούργησε νέα δεδομένα, νέες ελπίδες, μαζί και τις πρώτες απογοητεύσεις. Ο έμπειρος δημοσιογράφος Άκης Κοσώνας μάς μεταφέρει στην εποχή που στα βόρεια σύνορά μας η πραγματικότητα άλλαζε με κινηματογραφική ταχύτητα. Η πάλαι ποτέ, ατελείωτη (για όσους την είχαν διασχίσει με λεωφορείο) Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας, διασπάται στα εξ ων συνετέθη. Μέσα σε ένα χρόνο, μετά το 1990 που άρχισε η διαδικασία της απόσχισης, τρεις από τις έξι δημοκρατίες διεκδίκησαν και κέρδισαν την ανεξαρτησία τους• για τις υπόλοιπες τρεις, αυτό ήταν θέμα χρόνου και διεθνών συγκυριών. Μέσα από αυτό τον ενδιαφέροντα τόμο παρακολουθούμε τον διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας, τα νέα κράτη που προκύπτουν μαζί με τη Σερβία και το πώς αυτές οι αλλαγές επηρέασαν στον εγγύς Νότο τις δικές μας (δυτικές) ζωές.

Βενετία Αποστολίδου
Τραύμα και Μνήμη
Η πεζογραφία των Πολιτικών Προσφύγων
Εκδόσεις: Πόλις
Σελ.: 164
Πολύ ενδιαφέρουσα μελέτη, αυτή της κυρίας Αποστολίδου, που θέτει στο μικροσκόπιο μια «δύσκολη» πτυχή της ελληνικής πεζογραφικής παραγωγής, μιας και πραγματεύεται «Το Τραύμα και τη Μνήμη» του ελληνικού Εμφυλίου όπως αυτό αποτυπώθηκε από όλους εκείνους που υπήρξαν θύματα αυτής της σπαρακτικής διαμάχης. Τραγικό αποτέλεσμα του Εμφυλίου υπήρξαν και οι πολιτικοί πρόσφυγες, όλοι εκείνοι οι άνθρωποι που αναγκάστηκαν λόγω των περιστάσεων να μεταναστεύσουν σε χώρες που θεωρούνταν ιδεολογικά «φιλόξενες», τις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού. Από αυτή την πραγματικότητα δημιουργήθηκε μια λογοτεχνική παράδοση μέσα στην οποία κυριαρχεί η ευρωπαϊκή εμπειρία των σοσιαλιστικών κρατών που υποδέχτηκαν τους κυνηγημένους συμπατριώτες μας. Από την άλλη πλευρά, έχουμε όλους αυτούς τους ηττημένους του Εμφυλίου, οι οποίοι έμειναν στη χώρα, με αποτέλεσμα να υποστούν μια σειρά κακουργηματικών αντεκδικήσεων από μέρους των νικητών. Διώξεις, κοινωνικοί αποκλεισμοί, βασανισμοί, φυλακίσεις και εξορίες υπήρξαν μια σειρά μέτρων συνετισμού που μπήκαν σε εφαρμογή εναντίον τους. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε μια λογοτεχνία η οποία αποτυπώνει αυτά τα εσωτερικής καταναλώσεως τραυματικά και… αξέχαστα γεγονότα. Είναι αλήθεια ότι αν κι έχουν περάσει πάνω από εξήντα χρόνια από το τέλος του Εμφυλίου, μόλις τώρα αρχίζει να γίνεται μια πιο ανοιχτή συζήτηση για εκείνη την εποχή, πέρα από προκαταλήψεις και κομματικούς φονταμενταλισμούς, απ’ τους οποίους δεν γλίτωσε και η λογοτεχνική παραγωγή. Η κακή πολιτική διαχείριση του Εμφυλίου από όλες τις εμπλεκόμενες πλευρές είχε σαν τραγικό αποτέλεσμα να επιμηκύνουν τις θλιβερές του συνέπειες ως το σήμερα. Συχνά μάλιστα γίνεται και αντικείμενο εκμετάλλευσης, πυροδοτώντας πάθη και μίση που είναι να απορεί κανείς για το πόσο αντέχουν. Ως εκ τούτου, ο προσανατολισμός του βιβλίου να εξεταστεί η λογοτεχνική παραγωγή του Εμφυλίου μέσα από το πρίσμα της τραυματικής εμπειρίας που κυριαρχεί στη μνήμη είναι ενδιαφέρων, όπως ενδιαφέρουσα είναι και η παράμετρος να αναγνωριστεί το τραύμα ως διττό, δηλαδή να ληφθεί υπόψη και το τραύμα του άλλου.

Ίδρυμα Σάκη Καράγιωργα
Χώρος, Πόλη και Εξουσία στη Νεωτερικότητα
Μετάφραση, Επιμέλεια, Εισαγωγή: Ηλίας Γεωργαντάς, Θανάσης Γκούρας
Εκδόσεις: Σαββάλας
Οι σύγχρονες πόλεις συγκροτούνται το δίχως άλλο με βάση τους κυρίαρχους οικονομικούς και εξουσιαστικούς παράγοντες. Έτσι γίνεται προφανές ότι για να κατανοήσουμε πλήρως την εξουσιαστική δομή της κοινωνίας είναι απαραίτητο να αναλύσουμε την έννοια του σύγχρονου χώρου. Στις νεωτερικές κοινωνίες που ζούμε, η πόλη μέσα από μια απίθανη πλειάδα δραστηριοτήτων που βασίζονται αποκλειστικά σε οικονομικά δεδομένα, παίζει καθοριστικό ρόλο για το πώς θα χωροθετηθούν οι παραγωγικές δραστηριότητες και το σύνολο των κοινωνικών αντιθέσεων. Στον ογκώδη αυτό τόμο, ανθολογούνται μια σειρά κειμένων γραμμένων από κλασικούς στοχαστές σχετικά με τον Χώρο, την Πόλη και την Εξουσία στις σύγχρονες κοινωνίες. Τα κείμενα αυτά μεταφράζονται για πρώτη φορά στη χώρα μας. Ανάμεσα στους συγγραφείς – στοχαστές είναι ο Άνταμ Σμίθ, ο Άλφρεντ Βέμπερ, ο Ιμάνουελ Καντ, ο Βάλτερ Μπένγιαμιν. Ο Ερνστ Μπόλχ. Επίσης υπάρχουν κείμενα της Κοινωνιολογικής Σχολής του Σικάγου. Η εισαγωγή, εκτενής, αναλυτική και κατατοπιστική πάνω στο ιδιαίτερα ενδιαφέρον αυτό θέμα της χωροταξικής σχέσης των πόλεων με την εξουσία, είναι των καθηγητών Ηλία Γεωργαντά και Θανάση Γκιούρα. Η ανθολόγηση αυτή φέρνει στο φως μια σειρά θεωρήσεων, αναλύσεων, εκτιμήσεων και διαπιστώσεων που έχουν παίξει κυρίαρχο ρόλο στη συγκρότηση της σύγχρονης κοινωνικής σκέψης. Πρόκειται για έναν τόμο, στον οποίο φωτίζεται ο πρωταγωνιστικός ρόλος της πόλης και η δυνατότητά της να υπαγορεύει τα περιεχόμενα και να επιβάλει τις μορφές στη σύγχρονη τοπογραφία.

Ρέιμοντ Τσάντλερ
Ο Μεγάλος Ύπνος
Πρόλογος: Ίαν Ράνκιν
Μετάφραση: Φίλιππος Χρυσόπουλος
Εκδόσεις: Κέδρος
Σελ.: 322
Κλασικό απολαυστικό αστυνομικό με πρωταγωνιστή τον απαράμιλλο Φίλιπ Μάρλοου! Στην εποχή της ποτοαπαγόρευσης, ζει στην πόλη των Αγγέλων ένας πάμπλουτος ηλικιωμένος στρατηγός μαζί με τις δυο… ανήσυχες κόρες του που διανύουν την κρίσιμη και ευαίσθητη ηλικία των είκοσι ετών. Ο στρατηγός Σέργουντ είναι ο πρώτος μυθιστορηματικός ήρωας του Τσάντλερ ο οποίος προσλαμβάνει τον Μάρλοου προκειμένου να λύσει ένα μυστήριο. Στα χέρια του στρατηγού, φτάνει ένα γράμμα το οποίο τον πληροφορεί ότι η μεγάλη του κόρη έχει ένα χρέος στο καζίνο της περιοχής. Καλά θα ήταν όμως τα προβλήματα να σταματούσαν ή να άρχιζαν από εδώ. Η άλλη του κόρη -η μικρή- εικονίζεται να ποζάρει γυμνή σε μια φωτογραφία! Και σα να μην έφταναν όλα αυτά, έχει να αντιμετωπίσει την εξαφάνιση του άντρα της μεγάλης του κόρης. Ο Μάρλοου συνεπώς έχει πολλή δουλειά, καθώς εξελίσσεται η πλοκή, λεπτή και γεμάτη εκπλήξεις. Με το ξεκίνημα των ερευνών, ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με έναν ήρωα του οποίου η προσωπικότητα ζωντανεύει σταδιακά από σελίδα σε σελίδα, έτσι που στο τέλος γίνεται ένας γνώριμος, ένας δικός του άνθρωπος, ένα υπαρκτό πρόσωπο. Μέσα από μια πλοκή όπου οι ανατροπές ανανεώνουν και ξαναζεσταίνουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη, ο Τσάντλερ ξετυλίγει την ιστορία του με ένα ιδιότυπο προσωπικό ύφος που θα τον κατατάξει στους πιο ξεχωριστούς συγγραφείς αστυνομικών ιστοριών. Σε αυτή την ιστορία, η μεγαλοαστική κοινωνία συγχρωτίζεται με τον υπόκοσμο σε ένα ανεπανάληπτο… διάλογο χρήματος και όπλων.

Ερωτικός Παπαδιαμάντης
Ανθολόγηση: Χριστόφορος Λεοντάκης
Εκδόσεις: Πατάκη
Σελ.: 473
Μια ενδιαφέρουσα πτυχή του Παπαδιαμάντη, σχεδόν αποσιωπημένη λόγω της έντονης αγιοποίησης στην οποία τον έχουν «περιτυλίξει» οι λάτρεις της ελληνοορθοδοξίας, μας προτείνει μέσα από το έργο του ίδιου του συγγραφέα μια ανθολογία που κυκλοφόρησε πρόσφατα. Η πρότασή της για έναν ερωτικό Παπαδιαμάντη δεν στερείται επιχειρημάτων ούτε πρωτογενών παπαδιαμαντικών κειμένων. Έτσι ο ποιητής Χριστόφορος Λιοντάκης, που εδώ δραστηριοποιείται ως ανθολόγος, μας αποκαλύπτει έναν ερωτικό Παπαδιαμάντη όπως αυτός προκύπτει από το ίδιο του το έργο. Ο Λιοντάκης κάνει ένα διαχωρισμό έξυπνο, προκειμένου να έχουμε μια σαφέστερη εικόνα του ερωτικού Παπαδιαμάντη. Ξεχωρίζει τα διηγήματα εκείνα όπου ο συγγραφέας εξιστορεί προσωπικές ερωτικές ιστορίες, από εκείνα στα οποία καταγίνεται με τις ερωτικές περιπέτειες των ηρώων του. Στις προσωπικές ερωτικές ιστορίες, τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά, όπως σημειώνει ο ανθολόγος, είναι: «ο ρεμβασμός, η νοσταλγία, το ανεκπλήρωτο, η ματαίωση, οι ποιητικές εξάρσεις και το λυρικό παραλήρημα». Ως χαρακτηριστικά δείγματα θεωρεί ανάμεσα σε άλλα διηγήματα, το «Όνειρο στο κύμα», «Ολόγυρα στη λίμνη», «Ρόδινα ακρογιάλια», «Υπό τη βασιλικήν δρύν», και το «Η φαρμακολύτρια». Τα διηγήματα στα οποία αναφέρεται σε περιπέτειες ηρώων του, ο ανθολόγος τα χωρίζει σε τρεις κατηγορίες. Σε εκείνα που κυρίως αναφέρονται σε ερωτοχτυπημένους νεαρούς «Η νοσταλγός», «Έρωτας στα χιόνια» κ.ά., σε εκείνα με λυρική έξαρση και αίσιο τέλος, «Θέρος – Έρως», «Το καμίνι», «Η βλαχοπούλα», και τέλος, σε εκείνα όπου με αφορμή τον έρωτα και το γάμο «στηλιτεύονται κοινωνικές αδικίες και αδιέξοδα, προλήψεις, περίεργοι γάμοι, χωρισμοί»: «Ο γάμος του Καραχμέτη», «Χωρίς στεφάνι», «Το Τυφλό σοκάκι» κ.ά.

http://www.topontiki.gr/article/10601
Ξενοφών Μπρουντζάκης [xenofob@gmail.com]

Νέες εκδόσεις

thumb
Οι μηχανόβιοι
Ιστορίες Πάθους και Αλητείας
Έρευνα –Συλλογή: Κώστας Ζαχαρόπουλος
Ηλίας Μπαρμπίκας
Εκδόσεις: Καστανιώτη
Σελ.: 300
Μια ανθολογία… ταχύτητας, γεμάτη μαρσαρίσματα, κοντέρ, κόντρες, σούζες και κυρίως έντονο πάθος για ζωή που βρίσκει ιδεολογική διέξοδο στη δύναμη της μηχανής και τη μέθη του ιλίγγου. Μια σειρά από μηχανόβιους διαφόρων κατηγοριών, κλίσεων και τάσεων μιλούν με την πιο τρυφερή γλώσσα για τις μηχανές τους, το απόλυτο κι επικίνδυνο αντικείμενο ενός πόθου που ακροβατεί πολλές φορές μεταξύ ζωής και θανάτου. Η ιδέα είναι καταπληκτική: οι δυο επιμελητές του τόμου βρέθηκαν κι απλώθηκαν σε ένα δίκτυο μηχανόβιων, από τους οποίους ο καθένας είχε να διηγηθεί μιαν ιστορία…πάθους γι’ αυτά τα γοητευτικά βουερά δίκυκλα! Δίχως δυσκολία φαίνεται πώς η μηχανή είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα απλό συγκοινωνιακό μέσο, κάτι πιο ζωντανό από μέταλλα κι ελαστικά, κάτι που κρύβει πολύ περισσότερα από αυτό που νομίζουμε όλοι εμείς, που η μοναδική σχέση μας με τις μηχανές είναι να τις βλέπουμε να περνούν και να χάνονται από μπροστά μας. Σαν δαίμονες ή σαν θαύμα… Το μοναδικό αυτό βιβλίο βασίζεται σε βιωματικές αφηγήσεις, κι αυτό τελικά τους χαρίζει μιαν αφηγηματική λύτρωση, αλλά και μια ζωντάνια απαστράπτουσα που σε ελκύει να ταξιδέψεις και με τη μηχανή της επόμενης ιστορίας… Οι επιμελητές έχουν χωρίσει σε βασικές ενότητες το θέμα «Μηχανόβιος» και ανάλογα με το περιεχόμενο της αφήγησης, την εντάσσουν ανάλογα. Για παράδειγμα στην ενότητα «Ηρωισμοί» περιλαμβάνονται διάφορες αποκοτιές με μηχανές, στην ενότητα «Μπάτσοι», ιστορίες με παρενόχληση και τσαμπουκάδες εναντίον των μπάτσων - τους χωρίζει μια βαθύτατη κόντρα η οποία καλλιεργείται και υποστηρίζεται και από τη μεριά των μπάτσων. Μια έξυπνη ανθολογία, ωραία στημένη, με ακόμα ωραιότερες ιστορίες. Ένα ταξιδιάρικο, άναρχο κι επικίνδυνο –ό,τι σχετίζεται με το πάθος ενέχει κινδύνους…– ανάγνωσμα!

Στέλιος Παπαγρηγορίου
Για την κυρία Σάντμπλουμ
Εκδόσεις: Τόπος
Σελ.: 134
Μάλλον το πρώτο πεζογραφικό εγχείρημα του συγγραφέα, αυτό δεν καταφέραμε να το διακριβώσουμε προσπαθώντας να αντλήσουμε την πληροφορία από το βιογραφικό, στο οποίο θεωρήθηκε πιο απαραίτητο να μας πληροφορήσουν για τον λόγο, για τον οποίο κόπηκε ο νεαρός συγγραφέας από την… Εθνική Σχολή Μπαλέτου! Αν και γεννημένος στην Κρήτη, διαλέγει για ήρωά του έναν ηλικιωμένο αστυνομικό από τη Βαλτιμόρη. Το θέμα του φιλόδοξο, παρά το γεγονός ότι το πορτραίτο του αστυνομικού φιλοτεχνείται με όλα εκείνα τα στερεότυπα χαρακτηριστικά της αμερικάνικης αστυνομικής λογοτεχνίας. Ένας μεσήλικας μπάτσος λοιπόν έρχεται αντιμέτωπος με την ηλικία του (πώς περνάει η ζωή; σαν νεράκι…) και η νέα αίσθηση του χρόνου τον τρομοκρατεί κανονικά. Η πρώτη αντίδραση για έναν κωλοπετσωμένο μπάτσο από τη Βαλτιμόρη που είναι ταυτόχρονα και πετυχημένος συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων, είναι να αντιμετωπίσει τη νέα πραγματικότητα μέσα από μια αξιοπρεπή συνταγή κυνισμού, χιούμορ αλλά και με τη βοήθεια της κυρίας Σάντμπλουμ που τον ψυχαναλύει. Ο αστυνομικός έρχεται αντιμέτωπος με την αφόρητη ιδέα της παρακμής, στο σημείο εκείνο του βίου που το μέλλον στενεύει ασφυκτικά, έτσι που να σου κόβεται η αναπνοή. Η κυρία Σάντμπλουμ συμβουλεύει τον συμπαθή μπάτσο να καταγράφει την καθημερινότητά του σε ένα ημερολόγιο. Η γραφή μέσα από την οποία ζωντανεύει η καθημερινότητα του μπάτσου έχει νεύρο, ενδιαφέρον και ουσία. Η περίπτωση του Παπαγρηγορίου σαν συγγραφέα δεν είναι καθόλου αδιάφορη. Το γεγονός ότι πραγματεύεται ένα θέμα ξένο προς τη δική μας πραγματικότητα, τόσο στην εξωτερική του υπόσταση όσο και στα πολιτισμικά του χαρακτηριστικά, ξενίζει αρχικά, αλλά με μια δεύτερη σκέψη, αποκαλύπτει συγγραφικές ικανότητες που αν εξελιχθούν δίχως… απρόοπτα, σίγουρα θα μας εκπλήξουν ευχάριστα!

David Gibbins
Οι φύλακες του Μυστικού
Μετάφραση: Γιώργος Μπαρουξής
Εκδόσεις: Διόπτρα
Σελ.: 568
Όλα τα παρόμοια βιβλία περιπέτειας κυρίως βασίζονται σ’ έναν κανόνα, και αυτός είναι το παρελθόν. Κάτι που έχει σκεπαστεί από τη σκόνη του χρόνου, ξεθάβεται κι έρχεται στο φως μια νέα ιστορία που δεν μπορεί παρά να ενθουσιάσει τους πάντες. Αυτά τα βιβλία έχουν σαν αποκλειστικό αποδέκτη πρώτα το κοινό, το μεγάλο αναγνωστικό κοινό, και σαν στόχο την επιτυχία και δευτερευόντως τη λογοτεχνία. Ωστόσο, φαίνεται να έχουν καθιερώσει ένα ιδιότυπο λογοτεχνικό είδος που αφορά όλους εκείνους που συναρπάζονται από ιστορίες μυστηρίου με μια δόση ιστορικής αλήθειας, γαρνιρισμένης με περιπέτεια και σερβιρισμένης με μυστήριο. Ο συγγραφέας του παρόντος βιβλίου είναι αρχαιολόγος και μάλιστα αυθεντία στην εξερεύνηση αρχαίων ναυαγίων και καταποντισμένων πόλεων! Πριν αφοσιωθεί στη συγγραφή, ήταν καθηγητής πανεπιστημίου στην Αγγλία και δίδασκε Αρχαιολογία και Ιστορία της Τέχνης και των Πολιτισμών. Ο ήρωας του βιβλίου είναι θαλάσσιος αρχαιολόγος και σε μια κατάδυσή του στις Αιγυπτιακές ακτές ανακαλύπτει στα βάθη του πόντου ένα απίθανο εύρημα, τη σημασία του οποίου δεν γνωρίζει προς ώρας ούτε ο ίδιος. Αυτή του η ανακάλυψη θα τον συνδέσει με τον προπάππο του, υπολοχαγό του Βρετανικού Βασιλικού Μηχανικού που χάθηκε στα βάθη μιας ζούγκλας της Ινδίας το 1879. Το πνεύμα της περιπέτειας και του μυστηρίου πρωταγωνιστεί σ’ αυτό το βιβλίο, όπου κάποια δόση πραγματικών ιστορικών περιόδων και γεγονότων μπερδεύεται με τη φαντασία που εμπνέεται από τις επιστήμες της Αρχαιολογίας και της Ιστορίας.

Σάντρο Ντελ’ Όρκο
Δελφοί
Μετάφραση: Κούλα Καφετζή
Εκδόσεις: Μελάνι
Σελ.: 318
Πριν ο παγκοσμίου φήμης ιδιωτικός αστυνομικός Έγκον Χιαράφτερ αναλάβει δράση σε αυτή την ιστορία μυστηρίου που διαδραματίζεται στους Δελφούς, ένας άντρας-πνεύμα (αφού παρακολουθούμε μόνο τη σκέψη του), μάς περιγράφει μια σχεδόν ονειρική περιπέτειά του στο Μουσείο των Δελφών με μια γυναικεία ύπαρξη, σάρκινη και γοητευτική, η οποία τον παρασύρει με τη σαγήνη αλλά και την επικίνδυνη υπόσχεση της αποκάλυψης ενός μυστικού, στις εσωτερικές και υπόγειες αίθουσες του Μουσείου. Από τη μεταφυσική διήγηση του άντρα-πνεύματος, επανερχόμαστε στην πραγματικότητα. Ο διευθυντής του Μουσείου, πανικοβλημένος, προσπαθεί να εξηγήσει τα ανεξήγητα της υπόθεσης στον ιδιωτικό ντετέκτιβ, του οποίου ζητά τη διακριτική συνδρομή. Η παράξενη όσο και σκανδαλώδης υπόθεση δεν πρέπει να φτάσει στη δημοσιότητα για κανέναν λόγο. Ένα ζευγάρι εισήλθε στο Μουσείο παραβιάζοντας όλα τα υπερσύχρονα ηλεκτρονικά συστήματα συναγερμού. Οι θησαυροί του Μουσείου έμειναν ανέγγιχτοι και δεν σημειώθηκε καμιά ζημιά. Ωστόσο -κι εδώ το παράδοξο παίρνει διαστάσεις- απ’ τους ανθρώπους του Μουσείου έγιναν αντιληπτά, εμφανή σημάδια μιας ερωτικής συνεύρεσης. Αυτή η φαινομενικά αλλόκοτη ιστορία, αν και προκαλεί το ενδιαφέρον του αναγνώστη, δεν τον προϊδεάζει για το τι πρόκειται να συμβεί στη συνέχεια της υπόθεσης. Ο Έγκον Χιαράφτερ προσπαθεί να εντοπίσει τα ίχνη εκείνα που θα τον οδηγήσουν στη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, το αίνιγμα θαρρείς και γίνεται πιο σκοτεινό και περίπλοκο, όσο τα στοιχεία συγκεντρώνονται. Ο αστυνομικός μοιάζει να ισορροπεί ανάμεσα σ’ έναν πραγματικό και σ’ έναν φανταστικό κόσμο. Το μυστήριο αυτής της αστυνομικής περιπέτειας φωτίζεται από το Δελφικό τοπίο με το λαμπερό του φως.

Μάικλ Γκρεγκόριο
Η όψη του σκότους
Μετάφραση: Μαργαρίτα Ζαχαριάδου
Εκδόσεις: Ελληνικά Γράμματα
Σελ.: 562
Δυο λόγια για τους συγγραφείς: με το όνομα «Μάικλ Γκρεγκόριο» συνυπογράφουν ο Μάικλ Τζέικομπ και η Ντανιέλα Γρεγκόριο, ένα αντρόγυνο που ζει στην κεντρική Ιταλία. Όπως και στα προηγούμενα βιβλία τους, πρωταγωνιστής των υποθέσεων είναι ο εισαγγελέας Χάνο Στιφένιις. Το συγγραφικό δίδυμο γράφει ιστορίες αστυνομικές με έντονο το ιστορικό στοιχείο. Και στο παρόν, όπως και το αμέσως προηγούμενο βιβλίο τους «Μέρες εξιλέωσης», η υπόθεση εκτυλίσσεται στην Πρωσία, την εποχή που η χώρα καταλαμβάνεται από τις στρατιές του Μεγάλου Ναπολέοντα. Ο στρατάρχης λεηλατεί πέρα απ’ όλα τα άλλα, και τα αποθέματα σε κεχριμπάρι που διαθέτει η Πρωσία, προκειμένου να χρηματοδοτήσει την πολυέξοδη εκστρατεία του στην Ισπανία. Ωστόσο, οι γυναίκες που έχουν κληθεί να συλλέξουν το κεχριμπάρι, εξαφανίζονται ή βρίσκονται δολοφονημένες. Οι Γάλλοι, μπροστά σ’ αυτό το μυστήριο, καλούν τον πολύπειρο εισαγγελέα Χάνο Στιφένιις και του αναθέτουν τη διαλεύκανσή του. Η υπόθεση μοιάζει να είναι η πιο παράδοξη από όσες έχει αντιμετωπίσει στη γεμάτη δράση καριέρα του. Ο εισαγγελέας στη διάρκεια των ερευνών του στρέφει τις υποψίες του στους Πρώσους εθνικιστές, ακόμα και στους ίδιους τους Γάλλους, αλλά έρχεται αντιμέτωπος και με τις προκαταλήψεις εκείνες που θεωρούν ότι στο κεχριμπάρι φυλάσσονται πανάρχαιες μορφές ζωής! Στην προσπάθεια αποκάλυψης του μυστηρίου, έρχεται στο φως η αποτρόπαια επιθυμία ενός επιστήμονα που κρύβεται πίσω απ’ όλα αυτά, ο οποίος δολοφονεί τις γυναίκες στην προσπάθειά του να βρει εκείνη που θα κυοφορήσει το τέλειο έμβρυο… Ένα θρίλερ που αναφέρεται στις παρανοϊκές ιδέες των ναζιστών περί Αρείας φυλής.

http://www.topontiki.gr/article/9073
Ξενοφών Μπρουντζάκης [xenofob@gmail.com]


Πέμπτη 18 Νοεμβρίου 2010

Εγχειρίδιο για να... κατασκευάσετε ποιήματα

ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΒΑΪΛΑΚΗ
Ηταν ο πρώτος που συνέλαβε τη σύνθεση του ποιήματος πάνω σε ένα αυστηρά δομημένο σχεδιασμό, ενώ -απ’ την άλλη- η παράδοξα ποιητική του υπόσταση δεν έπαψε να εμφανίζεται πολλαπλασιαστικά στον μονίμως αινιγματικό και μισοσκότεινο κόσμο των διηγημάτων του.

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι ο Εντγκαρ Αλαν Πόε (1809-1849) αποτελεί μία πραγματικά ασυνήθιστη περίπτωση συγγραφέα που κατάφερνε να συνδυάζει υποδειγματικά -σε ό,τι έκανε- την τεχνική αρτιότητα με μία ακραία υποβλητική ποιητική ιδιοσυγκρασία. Και βέβαια, εάν υπάρχει κάποιος που να κατέχει ομόθυμα μία περίοπτη θέση στη διαμόρφωση και εξέλιξη του διηγήματος -σε παγκόσμια κλίμακα- αυτός δεν είναι άλλος από τον ιδιοφυή Αμερικανό, ο οποίος μέσα από ένα ευρύτατο φάσμα ιστοριών έφτασε σχεδόν την τελειότητα: διηγήματα φαντασίας, ορθολογισμού, αστυνομικής έρευνας, τρόμου, εγκλήματος και ψυχικής ανάλυσης. Είναι ο συγγραφέας του ακραίου, του υπερβολικού, του παράδοξου, του υπέρτατου, που ωθεί το καθετί πέρα από τα όριά του, στη σκοτεινή εκείνη περιοχή όπου η λογική απέχει ελάχιστα από την παράνοια, με τις δυνατότητες του ανθρώπινου πνεύματος να αμφισβητούνται ευθέως.
Καθόλου τυχαίοΙσως να μην είναι καθόλου τυχαίο που υπήρξε -στην ουσία- ο επινοητής των αστυνομικών ιστοριών. Με τις «Δολοφονίες της οδού Mοργκ» ο Πόε καθιέρωσε τον αστυνομικό ντετέκτιβ που αναζητάει λογικές λύσεις στην αμείλικτη γεωμετρία του εγκλήματος. Ξεκινώντας απ’ όπου έχει φτάσει ο δολοφόνος, ο Aύγουστος Nτυπέν ακολουθεί την αντίστροφη πορεία και συμπληρώνοντας τις ενδείξεις με τη συλλογιστική, ανακαλύπτει στην υφή της λεπτομέρειας την πιο φρικιαστική όψη της καθημερινότητας.
Στο διαχρονικό «Το βαρέλι του Aμοντιλλάδο», πάλι, συνδυάζει την ανατριχιαστική ιστορία εκδίκησης με την ενδελεχή ψυχολογική μελέτη, στο «Χρυσό Σκαραβαίο» εστιάζει στα κρυπτογραφήματα, στο «Μαύρος γάτος» ο δολοφόνος του άτυχου ζώου είναι ένας διεστραμμένος «σκηνοθέτης», που χτίζει μεθοδικά το «θέατρο» του φόνου, ενώ από τα διηγήματα φαντασίας και βίας, το «Oυίλλιαμ Oυίλσον» αποτελεί μία θαυμαστή σπουδή στο θέμα της διπλής προσωπικότητας. Το εύρος των επινοήσεων και των ιδεών του Πόε δεν μπορεί παρά να εντυπωσιάζει: Στη «Λιγεία» τα αντικρουόμενα χαρακτηριστικά των δύο ηρωίδων συμβολίζουν την εσωτερική σύγκρουση του ενός πρωταγωνιστή, με σκηνικό μία δεξιοτεχνικά διαμορφωμένη γοτθική ατμόσφαιρα, ενώ στην περίφημη «Bερενίκη» πραγματεύεται το θέμα της πρόωρης ταφής και της επιστροφής των νεκρών. Tέλος, η «Πτώση του οίκου των Ωσερ» έρχεται να αποκρυσταλλώσει όλη τη θεματική του συγγραφέα:
ΕλεγείαEνα διήγημα ή αλλιώς μία αξεπέραστη ελεγεία της παρακμής, του αδιεξόδου και του θανάτου, ένας αιχμηρός στοχασμός πάνω στην αναζήτηση της αιώνιας ομορφιάς που περιστοιχίζεται, όμως, από τα αδιέξοδα της θνητής υπόστασης. Aλλωστε, αυτό είναι το υπέρτατο όριο που ελκύει υπνωτιστικά αυτόν τον σπουδαίο συγγραφέα: Ο θάνατος.
Μία έμμονη ιδέα που σκιαγραφείται -με απαράμιλλη ευρηματικότητα- στις πιο ακραίες εκδοχές της: Τη δολοφονία, τη μοίρα του φυσικού θανάτου, την ακαθόριστη απειλή ενός επικείμενου τέλους, το φιλοσοφικό στοχασμό πάνω στον αναπόφευκτο αφανισμό. Oμως, αυτή η γοητεία του θανάτου όπως διαχέεται από όλο το έργο του Πόε δεν οφείλεται σε κάποιο νοσηρό «πυρετό», αλλά αποτελεί μία άμεση συνέπεια της απόλυτα -και άνευ όρων- λογικής συνειδητοποίησης του αλλόκοτου, του αδιανόητου, του ασύλληπτου.
Πρόκειται για έναν συγγραφέα που εστιάζει στο φανταστικό μέσα από μία αυστηρή και αναπόδραστη λογική και όχι τάχα από την άρνησή της. Αυτή, ωστόσο, η ικανότητα που διέθετε ο Πόε να εκλογικεύει το αλλόκοτο, βασιζόταν σε μία σειρά από αυστηρούς κανόνες, σε εκλεπτυσμένες αρχές πάνω στις οποίες «πατούσε» για να προχωρήσει στη σύνθεση ενός διηγήματος ή ποιήματος- όπως φαίνεται μέσα από την παρούσα εξαιρετική συλλογή θεωρητικών κειμένων του συγγραφέα με τίτλο «Ποιητική» (εκδ. Τυφλόμυγα) που διερευνά ποικιλοτρόπως τα όρια ανάμεσα στην ιδέα και την υλοποίησή της- στην έμπνευση και την τεχνική. Στο συναρπαστικό δοκίμιό του «Η φιλοσοφία της σύνθεσης», ο Πόε εξηγεί αναλυτικά -στον ανυποψίαστο αναγνώστη- τον τρόπο με τον οποίο δημιούργησε το περίφημο ποίημά του: «Το Κοράκι».
Δεν μας λέει πώς πρέπει να το διαβάσουμε, αλλά μας εξηγεί την μέθοδο την οποία ακολούθησε για να το πραγματώσει. Εάν η ανάγνωση του ποιήματος έχει προηγηθεί του συγκεκριμένου δοκιμίου, γίνεται κατανοητό ότι κάποια, φαινομενικά, τυχαία χαρακτηριστικά του είναι οι επιταγές ενός προσεκτικά δομημένου σχεδίου.
ΘεωρίαΜάλιστα, τα περισσότερα από τα ποιήματά του, αν όχι όλα, βασίζονται πάνω σε μία θεωρία, την οποία ο Πόε πρώτος συνέλαβε- τη θεωρία τού να κατασκευάζεις ποιήματα πάνω σε μια δεδομένη και αυστηρά μελετημένη ποιητική.
Πάντως, υπάρχει κάτι σε αυτά τα δοκίμια που μαγνητίζει τον αναγνώστη, πέραν του θεωρητικού τους ενδιαφέροντος: Η εκπληκτική αναλογία τους με το υπόλοιπο έργο του Πόε. Και αυτό γιατί -για ακόμη μία φορά- οι περίτεχνες διανοητικές του αναζητήσεις και οι παράτολμες εξερευνήσεις άγνωστων περιοχών ξεδιπλώνονται σε βάθος και όχι σε έκταση, ενώ -παράλληλα- αναδεικνύεται μία αθεράπευτα ρομαντική, ενίοτε πνιγηρή και μάλλον πληγωμένη εσωστρέφεια που -κατά έναν μυστηριώδη τρόπο- αισθάνεσαι ότι σε αφορά...
Εκδόσεις
Ναντίν Γκόρντιμερ
«Ο συντηρητής»Καστανιώτης, σελ. 320

 Ο Εντγκαρ Αλαν Πόε αποτελεί μία περίπτωση συγγραφέα που κατάφερνε να συνδυάζει υποδειγματικά την τεχνική αρτιότητα με μία ακραία υποβλητική ποιητική ιδιοσυγκρασία
http://www.imerisia.gr/article.asp?catid=13774&subid=2&pubid=75705148

Ο Μέρινγκ είναι πλούσιος. Κατέχει όλα τα προνόμια και τα αγαθά που έχει να προσφέρει η λευκή Νότια Αφρική, αλλά τα περιουσιακά του στοιχεία αρνούνται να παραμείνουν χειροπιαστά.
Η γυναίκα του, ο γιος του και η ερωμένη του τον εγκαταλείπουν. Ο επιστάτης και οι εργάτες του αρχίζουν σιγά σιγά να αδιαφορούν για τις οδηγίες του - ακόμη και η γη επαναστατεί, καθώς η ξηρασία κι ύστερα οι πλημμύρες καταστρέφουν τη φάρμα του.
Στέφεν Μπάξτερ
«Κατακλυσμός»Αίολος, σελ. 606
Ολα ξεκινούν το 2016, με καταστροφικές καταιγίδες στο Λονδίνο και άλλες πόλεις. Στην αρχή οι άνθρωποι νομίζουν πως πρόκειται απλώς για ακραία καιρικά φαινόμενα, μα ξαφνικά συνειδητοποιούν ότι βρίσκονται μπροστά σε έναν αληθινό κατακλυσμό, όπως εκείνος του Νώε. Οι θάλασσες πλημμυρίζουν κι οι πεδινές περιοχές της Γης βουλιάζουν η μια μετά την άλλη. Ενώ οι επιστήμονες προσπαθούν να ανακαλύψουν τις αιτίες της καταστροφής, ένας απεγνωσμένος αγώνας δρόμου ξεκινά για την ανθρωπότητα.
Χρήστος Τσιόλκας
«Το χαστούκι»Ωκεανίδα, σελ. 656
Σε μια οικογενειακή γιορτή ένας άντρας χαστουκίζει ένα ξένο παιδί. Το γεγονός αυτό διχάζει τους παρευρισκόμενους, αφού άλλοι βρίσκουν ελαφρυντικά και άλλοι απαιτούν την παραδειγματική τιμωρία του ενόχου. Ο Χρήστος Τσιόλκας σε αυτό το ευρηματικό μυθιστόρημα ανατέμνει με διεισδυτική ματιά και κοφτερή γλώσσα κάτι που μας αφορά όλους: τη μορφή και το ρόλο της οικογένειας στον 21ο αιώνα. Η ιστορία ξεδιπλώνεται από την οπτική γωνία οκτώ πρωταγωνιστών. Οι απρόβλεπτες συνέπειες του χαστουκιού θα τους αναγκάσουν όλους να διερωτηθούν και ν' αναθεωρήσουν την ίδια τους τη ζωή.

Λογοκλοπία και ποιητικός λόγος

Νάσος Βαγενάς | Κυριακή 14 Νοεμβρίου 2010

Είναι δυνατόν να διαπραχθεί λογοκλοπή από ένα ποιητικό κείμενο γραμμένο σε μια ξένη γλώσσα; να κλέψει ένας Ιταλός ποιητής ένα ποίημα (ή από ένα ποίημα) ενός Αγγλου ποιητή, ή ένας Γερμανός το ποίημα ενός Ισπανού; Στα μέσα της δεκαετίας του 1960 ο Ρένος Αποστολίδης στο περιοδικό του Νέα Ελληνικά κατηγορούσε τον Γιώργο Θέμελη για λογοκλοπή από τον Πωλ Βαλερύ. Σε ένα κείμενό του, αποκαλυπτικό, όπως έγραφε, του εγκλήματος, αντιπαρέθετε στίχους του Γάλλου με στίχους του Ελληνα ποιητή ως αποδεικτικούς της κατηγορίας. Στις αρχές της δεκαετίας του 1950 ο Τίμος Μαλάνος στο βιβλίο του Η ποίηση του Σεφέρη, μιλώντας για την επίδραση της ποίησης του Ελιοτ στην ποίηση του Σεφέρη, κατέληγε στη βεβαιότητα ότι ο Ελληνας ποιητής «δεν εδημιούργησε, αλλά μετέφερε στην [ποιητική] γλώσσα μας ένα καινούργιο γούστο». Αλλά και σήμερα η άποψη ότι η λογοκλοπή από ένα ξενόγλωσσο ποίημα είναι δυνατή θεωρείται από τους περισσότερους αυτονόητη, αν κρίνουμε από την ανάγκη ενός ποιητή να δώσει εξηγήσεις, επειδή κατηγορήθηκε ότι αντέγραψε στίχους ενός ξένου ποιητή.

Αναφέρομαι στο κείμενο «Περί “λογοκλοπής” και άλλων “ποιητικών αμαρτημάτων”» (που δημοσιεύθηκε στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Ποιητική ), με το οποίο ο εν λόγω ποιητής αντικρούει την κατηγορία ότι ένα μεγάλο μέρος ενός ποιήματός του αποτελείται από στίχους που αντέγραψε από ομότιτλη σύνθεση μιας Καναδέζας (αγγλόφωνης) ποιήτριας. Η αντίκρουση θα ήταν περιττή (ο απαντών λέει σε αυτήν τα αυτονόητα, για όσους γνωρίζουν τι ακριβώς είναι ο ποιητικός λόγος), αν η κατηγορία, που διατυπώθηκε από άνθρωπο ελάχιστα σχετικό με τα ποιητικά, δεν είχε απήχηση και δεν συζητιόταν σοβαρά στους λογοτεχνικούς κύκλους. Καθώς η υπόθεση έχει ενδιαφέρον, ακριβώς επειδή θεωρήθηκε σοβαρή, θα προσθέσω στην απαντητική επιχειρηματολογία μερικές ακόμη (που θα έπρεπε κι αυτές να είναι αυτονόητες) παρατηρήσεις.

Τι εννοεί κανείς όταν πιστεύει πως ανακαλύπτει ότι ένας ποιητής αντέγραψε τους στίχους ενός ξενόγλωσσου ποιητή; Τι ακριβώς αντέγραψε ο θεωρούμενος λογοκλόπος; Είναι αναμφισβήτητο ότι η γλώσσα της λογοτεχνίας είναι διαφορετική από τη μη λογοτεχνική γλώσσα, επειδή η υφή της είναι διαφορετική. Μπορεί κανείς να αντιγράψει στη γλώσσα του την υφή ενός ξενόγλωσσου ποιητικού κειμένου;

Διαφορετική υφή της γλώσσας ανάμεσα σε ένα ποιητικό και ένα μη ποιητικό κείμενο σημαίνει ότι τα δύο αυτά κείμενα δεν είναι συντεθειμένα με τον ίδιο τρόπο και γι΄ αυτό λειτουργούν διαφορετικά. Διότι ενώ στο μη ποιητικό κείμενο το νόημα βρίσκεται στα σημαινόμενα των λέξεων, στο ποιητικό κείμενο το νόημα παράγεται από την αλληλοδιείσδυση και συγχώνευση των σημαινομένων με τα σημαίνοντά τους, από την συναίρεση του περιεχομένου των λέξεων με τη μορφή τους. Στην πρώτη περίπτωση η μορφή δηλώνει (παραπέμπει σε) μιαν έννοια· στη δεύτερη περίπτωση η έννοια και η μορφή της αλληλομεταβολίζονται συμπαράγοντας ένα διαυγές κράμα, στο οποίο η μορφή είναι συγχρόνως και περιεχόμενο και το περιεχόμενο είναι συγχρόνως και μορφή. Αυτό το κράμα, που ονομάζεται λογοτεχνικότητα και που μετατρέπει σε ποιητικές τις κοινόχρηστες λέξεις που συνθέτουν το ποιητικό κείμενο, είναι το νόημα- το πραγματικό νόημα- του ποιήματος, ένα νόημα που απορρέει από κάθε στοιχείο και πτυχή του ποιητικού κειμένου, όχι μόνο από τα σημαινόμενά του.

Πώς, λοιπόν, να κλέψεις ένα ποιητικό κείμενο από μια ξένη γλώσσα, αφού το μόνο που μπορείς να «κλέψεις» (να μεταφέρεις) από αυτό στη γλώσσα σου είναι τα σημαινόμενα των λέξεων και των φράσεών του, δηλαδή ένα μόνο στοιχείο της ποιητικής γλώσσας του, το οποίο από μόνο του δεν είναι ποιητικό; και τούτο γιατί κατά τη μεταφορά του στη γλώσσα του μεταφορέα του διαλύεται και χάνεται η ποιητικότητά του: η ακατάλυτη, αρμονική, στη γλώσσα του πρωτότυπου ποιήματος σχέση-ταύτισή του με το σημαίνον του, το οποίο στη γλώσσα του μεταφορέα είναι διαφορετικό. Και ακριβώς επειδή το στοιχείο των σημαινομένων ενός ποιήματος από μόνο του δεν είναι ποιητικό (είναι απλώς ένα από τα διάφορα στοιχεία- εξωκειμενικά και κειμενικά- τα οποία, συνθέτοντας, ποιητικοποιεί ένα ποίημα) η ιδιοποίησή του από έναν άλλο ποιητικό λόγο δεν αποτελεί κλοπή.

Δεν είναι λογοκλοπή, γιατί η εναρμόνιση του «κλοπιμαίου» σημαινομένου του ξένου ποιήματος με τα σημαίνοντα της γλώσσας του «υπεξαιρούντος» είναι μια πράξη δημιουργική, μια ποιητική πράξη. Διότι τα σημαινόμενα (αλλά και ολόκληρο το κείμενο) ενός ξενόγλωσσου ποιήματος δεν μπορούν να αποτελέσουν για έναν ποιητή παρά βιωματικό υλικό, εξίσου νόμιμο με το βιωματικό υλικό από το οποίο αντλεί για να γράψει τα ποιήματά του. Αλλά και η ίδια η μετάφραση ενός ποιήματος προϋποθέτει και μεταπλάθει ένα τέτοιο υλικό: Αν η μετάφρασή του είναι πραγματικά μετάφραση του ποιήματος, αν δηλαδή κατορθώνει να αναπλάσει το πρωτότυπο ποίημα, να αναπαραγάγει το ποιητικό νόημά του, τότε παύει να είναι μετάφραση, αποτελεί ποιητική δημιουργία. Γι΄ αυτό η βεβαιότητα του Μαλάνου ότι ο Σεφέρης μετέφερε στην ποίησή μας ένα ξένο ποιητικό γούστο βρίσκεται σε αντίφαση με την- σωστήάποψή του ότι οι μεταφράσεις του Καρυωτάκη είναι από τα καλύτερα ποιήματά του.

Ο κ. Νάσος Βαγενάς είναι καθηγητής της Θεωρίας και Κριτικής της Λογοτεχνίας στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών.


 http://www.tovima.gr/default.asp?pid=46&ct=122&artId=322761&dt=14/11/2010#ixzz15fv0uj1X

Καρυωτάκης και Καβάφης οι αγαπημένοι των εφήβων

Ο Κώστας Καρυωτάκης (αριστερά) ενθουσιάζει τα παιδιά, αλλά ο Γιώργος Σεφέρης (δεξιά) τους φαίνεται κάπως δύσκολος
Ο Κώστας Καρυωτάκης (αριστερά) ενθουσιάζει τα παιδιά, αλλά ο Γιώργος Σεφέρης (δεξιά) τους φαίνεται κάπως δύσκολος 

Ο ποιητικός λόγος αγγίζει τη νέα γενιά, όπως αποδεικνύουν τα εργαστήρια ποίησης για μαθητές λυκείων

ΛΑΜΠΡΙΝΗ ΚΟΥΖΕΛΗ | Σάββατο 13 Νοεμβρίου 2010

  
Ενδιαφέρονται οι σημερινοί έφηβοι για την ελληνική ποίηση. Αρκεί κάποιος να βρει τρόπο να τους μιλήσει για αυτήν. Ο εισηγητής του πρώτου κύκλου εργαστηρίων ποίησης για μαθητές Λυκείου, τα οποία διοργανώνει εφέτος το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ), ποιητής Στρατής Πασχάλης , είναι εντυπωσιασμένος από τις σκέψεις, τις απορίες αλλά και τις αμφιβολίες για την ποίηση που διατύπωσαν οι μαθητές με γόνιμο τρόπο. Διαπίστωσε ότι «σε μια εποχή δύσκολη για τον κόσμο και την Ελλάδα, υπάρχουν εκπαιδευτικοί οι οποίοι κατορθώνουν να μιλήσουν στα παιδιά, να τους κινήσουν το ενδιαφέρον και μάλιστα να τα βοηθήσουν να διαμορφώσουν συγκροτημένη σκέψη για την ποίηση».

«Το κείμενο παίζει ασφαλώς ρόλο στην ανάπτυξη σχέσης των μαθητών με την ποίηση» παραδέχεται η κυρία Τερέζα Ροζάκη, φιλόλογος στο 34ο Λύκειο Αθηνών στο Θησείο, η οποία συνόδευσε στο εργαστήριο 30 μαθητές της, «κυρίως όμως σημασία έχει το πώς θα το παρουσιάσουμε στα παιδιά». Η νεότερη ποίηση έχει μεγαλύτερη απήχηση από τα κείμενα της Κρητικής Αναγέννησης. Ο Καβάφης κερδίζει τα παιδιά, ο Καρυωτάκης τα ενθουσιάζει. Ακολουθεί ο ερωτικός Ελύτης, ο Ρίτσος έχει το κοινό του, βρίσκουν όμως δύσκολο τον Σεφέρη.

Μαθητές από τρία σχολεία της Αττικής παρακολούθησαν τον πρώτο κύκλο των εργαστηρίων. Υπερίσχυσαν αριθμητικά τα κορίτσια, χωρίς να υποτιμάται η συμμετοχή των αγοριών, τα οποία φαίνεται ότι κρατούν μια πιο κριτική στάση απέναντι στον ποιητικό λόγο και αναζητούν τη σύνδεσή του με άλλες μορφές λόγου, όπως το τραγούδι. Ανάμεσα σε όλους υπήρχαν και μαθητές, αγόρια και κορίτσια, με πιο ειδικό ενδιαφέρον για την ποίηση, καθώς υπερέβαινε το επίπεδο της ανάγνωσης και περνούσε σε εκείνο της συγγραφής.

«Αν δοθεί στα παιδιά το ερέθισμα, συμμετέχουν με ενθουσιασμό και δημιουργικά» είναι το συμπέρασμα της εκπαιδευτικής εμπειρίας της κυρίας Ροζάκη. Εμπνευσμένοι από πίνακες του Εγγονόπουλου, μαθητές της Β΄ Λυκείου στο σχολείο της συνέθεσαν πριν από δύο χρόνια δικά τους υπερρεαλιστικά ποιήματα, τα οποία απήγγειλαν στο τέλος της χρονιάς.

Το σημαντικό είναι ότι μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες δημιουργείται ένα αναγνωστικό κοινό για την ποίηση και καλλιεργείται μια σχέση πιο συστηματική. Παίρνουμε από τα παιδιά αυτό που τους δίνουμε.


http://www.tovima.gr/default.asp?pid=2&ct=4&artid=366875&dt=13/11/2010#ixzz15fuVdg00

Δυο Ελληνες λογοτέχνες διεκδικούν το ''Balkanika", την προσεχή Κυριακή.

Στον Αυλώνα της Αλβανίας θα απονεμηθεί την προσεχή Κυριακή, 28 Νοεμβρίου, το καθιερωμένο βραβείο Λογοτεχνίας "Balkanika" για το 2008 και 2009. Η νουβέλα ''Ανάκριση'' του Ηλία Μαγκλίνη και το μυθιστόρημα "Ναυαγίων πλάσματα''του Δημήτρη Νόλλα είναι οι δυο ελληνικές υποψηφιότητες που προέκρινε η κριτική επιτροπη που απαρτίζεται απο τους Τιτίκα Δημητρούλια, Κώστα Παπαγεωργίου και Βαγγέλη Χατζηβασιλείου. H ''Ανάκριση'' είναι ένα βιβλίο για την Αθήνα του σήμερα με αναδρομές στα σκοτεινά χρόνια της ΕΑΤ-ΕΣΑ και το '' Ναυαγίων πλάσματα'' η ιστορία της Ασμάτ της λαθρομετανάστριας που αναζητεί την χαμένη της ζωή σε κάποια ελληνική ακτή. Και τα δυο βιβλία έχουν εκδοθεί απο τον ΄΄Κέδρο''. Απο την αρχή του θεσμού, μέχρι σήμερα την ελληνική λογοτεχνία έχουν εκπροσωπήσει η Ιωάννα Καρυστιάνη,ο Νίκος Μπακόλας,η Κική Δημουλά,ο Νίκος Θέμελης, ο Βαγγέλης Χατζηγιανίδης,η Μαρία Πάουελ, η Ελενα Χουζούρη και η Μάρω Δούκα που απέσπασε το βραβείο το 2005. Το Βalkanika είναι ένας καθιερωμένος ετήσιος θεσμός των Βαλκανίων που έχει διοργανωθεί απο εκδότες, απο την Αλβανία, την Βουλγαρία, την Ρουμανία, την Τουρκία και την Ελλάδα.

Μ.Α.

Τα Νέα: Πεδίο μάχης το ηλεκτρονικό βιβλίο, «Φτηνά e-books κόντρα στην πειρατεία»


Άρθρο του Μανώλη Πιμπλή στα Νέα, 18 Νοεμβείου 2010.
http://elektronikosanagnostis.blogspot.com/2010/11/e-books_18.html

«Πόλεµος» ξεσπά στο βιβλίο µε αφορµή τις τιµές και τον χρόνο κυκλοφορίας των ηλεκτρονικών εκδόσεων, αλλά και τις διαφωνίες στις πολιτικές κλειδώµατος των ηλεκτρονικών αρχείων. Ολα αυτά θυµίζουν τα αντίστοιχα προβλήµατα της µουσικής βιοµηχανίας.

Σε... πεδίο µάχης µεταξύ εκδοτών, στο µέλλον όµως και µεταξύ εκδοτών και βιβλιοπωλών, φαίνεται πως θα εξελιχθεί το ηλεκτρονικό βιβλίο, το περίφηµο e-book, θυµίζοντας τις ανάλογες συζητήσεις και δραµατικές αλλαγές που έφερε ο ψηφιακός ήχος στον τοµέα της µουσικής βιοµηχανίας.

Οι Εκδόσεις Καστανιώτη, σε εντελώς άλλη γραµµή πλεύσης από τις ΕκδόσειςΨυχογιός που πρόσφατα έβαλαν βιβλία τους στο iPad και το iPhone [όπως και οι Εκδόσεις Καστανιώτη - eAnagnostis] αλλά και τους περισσότερους άλλους εκδότες, λανσάρουν µία πολιτική φτηνού ηλεκτρονικού βιβλίου και µάλιστα χωρίς κλείδωµα (για την ακρίβεια µε κλείδωµα social DRM), γεγονός που έχει φέρει αναστάτωση σε άλλους παράγοντες του βιβλίου που φοβούνται την πειρατεία. «Αρχιτέκτονας» αυτής της πολιτικής, που έχει βρει ένθερµους υποστηρικτές στους µύστες του ∆ιαδικτύου, είναι ο γιος του ιδρυτή των εκδόσεων Αργύρης Καστανιώτης, ο οποίος βρίσκεται απέναντι από πολλούς άλλους παράγοντες της αγοράς που θεωρούν την πολιτική του «αυτοκτονική».

Ο ίδιος πιστεύει πωςοι υποστηρικτές του κλειδώµατος είναι εκείνοι που συµπεριφέρονται όπως οι δισκογραφικέςεταιρείες και όχι το αντίστροφο. «Η πειρατεία στη µουσική άνθησε γιατί από τη στιγµή που εµφανίστηκαν οι συσκευές MP3 player µέχρι να φτιαχτεί νόµιµο ψηφιακό περιεχόµενο γι’αυτές, µεσολάβησαν έξι χρόνια», λέει στα «ΝΕΑ». «Σε αυτά τα έξι χρόνια δεν υπήρχε νόµιµη οδός να βάλεις µουσική στο MP3 οπότε όλοι έβαζαν πειρατική. Η µουσική βιοµηχανία προσπαθούσενα πολεµήσει το ίδιο το µέσο αντί να προσαρµοστεί σε αυτό. Ο λόγος είναι ότι µέχρι τότε χειριζόταν η ίδια το µέσο ακρόασης, βγάζοντας κασέτα, CD, καλύτερο CD και πουλώντας το ίδιο περιεχόµενο µε κάθε φορά νέο µέσο. Ηθελε να προστατεύσει αυτό της το πλεονέκτηµα και έχασε πολύτιµο χρόνο προσαρµογής. Πιστεύω ότι το 2011 θα είναι η χρονιά των τάµπλετ. Οι άνθρωποι θα αγοράσουν συσκευές και µετά θα αναζητήσουν περιεχόµενο. Εγώ πρέπει να είµαι έτοιµος γι’ αυτή την εξέλιξη», λέει.

Οι υπόλοιποι εκδότες, αλλά και το πιο δραστήριο έως τώρα ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο, υποστηρίζουν τη λύση των κλειδωµένων αρχείων. Κάτι που σηµαίνει ότι ο χρήστης που αγοράζει ένα ηλεκτρονικό βιβλίο, θα µπορεί να το χρησιµοποιήσει µέχρι σε πέντε συσκευές. Στην περίπτωση της λύσης που προωθούν οι Εκδόσεις Καστανιώτη, ο χρήστης που αγοράζει ένα βιβλίο θα µπορεί να το χρησιµοποιεί σε όσες συσκευές θέλει, πουσηµαίνει πρακτικά ότι θα µπορεί να το χαρίσει σε οποιονδήποτε, χωρίς αριθµητικό περιορισµό. Είναι η λογική που έχει και η πώληση µουσικής στο iTunes. Από την άλλη µεριά, σε κάθε ηλεκτρονικό αντίτυπο που πωλείται, υπάρχει ex libris, µε άλλα λόγια υπάρχει ψηφιακό ίχνος (υδατογράφηµα). Αυτό σηµαίνει ότι αν κάποιος ανεβάσει σε πειρατικό σάιτ ένα ηλεκτρονικό βιβλίο, µπορεί να βρεθεί ο αρχικός αγοραστής που το µοίρασε. Εκείνοι που δυσπιστούν ως προς αυτό λένε, πάλι, ότι δύσκολα µπορεί να κατανεµηθεί ευθύνη όταν ο αρχικός αγοραστής το έδωσε σε φίλους του και κάποιος φίλος φίλου το ανέβασε σε πειρατικό σάιτ. Ενώ επισηµαίνουν ότι το ex libris µπορεί να σβηστεί. Ως προς το τελευταίο, πάντως, ο Αργύρης Καστανιώτης λέει ότι το δικότου ex libris δεν είναι ένα απλό Αdobe DRM που σβήνεται εύκολα, αλλά πρέπει να «χτενιστεί» από επαγγελµατία χάκερ.

«Το σκεπτικό µας, µε βάση το οποίο δεν συµφωνούµε µε τα µη κλειδωµένα αρχεία, δεν εστιάζεται τόσο στην πειρατεία όσο στο γεγονός ότιόποιος αγοράζει ένα ηλεκτρονικό βιβλίο θα µπορεί αµέσως να το δώσει σε δέκα - είκοσι φίλους του», λέει στα «ΝΕΑ» ο εκ των ιδρυτών του ηλεκτρονικού βιβλιοπωλείου myebooks.gr, Νίκος Πασχαλάκης. Περί τα 500 βιβλία έχουν ήδη αναρτηθεί και πωλούνται στο ηλεκτρονικό του βιβλιοπωλείο, βιβλία πολλών εκδοτών, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι της ίδιας ακριβώς άποψης.

«Εχω γυρίσει τον πλανήτη πριν αποφασίσω», λέει από τη µεριά του ο Αργύρης Καστανιώτης. «Παρακολούθησα συνέδρια σε Γερµανία, Αγγλία, ΗΠΑ. Οταν ξεκίνησα, το 90% των ανθρώπων του βιβλίου ήταν υπέρτου κλειδώµατος. Τώρα συµβαίνει το αντίστροφο. Κι εµείς χρειαστήκαµε 1½ χρόνο για να καταλήξουµε στην απόφαση αυτή. Θα πρέπει να σας πω ότι στις ΗΠΑ, ο µεγαλύτερος εκδότης τεχνικών βιβλίων, Ο' Ράιλι, που έδωσε από την αρχή ξεκλείδωτα αρχεία, έκανε – και είναι ο µόνος – µια έρευνα για το θέµα. Και είδε το εξής: το ηλεκτρονικό βιβλίο που εξέδιδε είχε, φυσιολογικά, µια άνοδο στις πωλήσεις και µετά µια πτώση. Μόλις εµφανιζόταν πειρατική έκδοση στο Ιντερνετ, έκανε νέο πικ στις πωλήσεις. Θέλω να πωµε αυτό ότι η πλειονότητα των ανθρώπων προτιµά να πληρώνει. Εκείνους που δεν θέλουνµε τίποτα ναπληρώσουν, δεν θα τους έχεις ούτως ή άλλως. Ο,τι κλειδώνει, ξεκλειδώνει. Εχω βρει βιβλία στο Ιντερνετ που δεν έχω καν ψηφιοποιήσει εγώ. Γιατί µπορεί κάποιος να πάρει ένα χάρτινο βιβλίο, να το σκανάρει και να το ανεβάσει στο Ιντερνετ. Οπότε το µόνο που καταφέρνεις µε το κλείδωµα, είναι να αποξενώσεις το κοινό. Σε κάθε περίπτωση, δεν υπάρχει σωστό και λάθος. Ολοι, εδώ και στο εξωτερικό, πειραµατίζονται».

«Διαμαρτύρονται για τις τιµές»

Πολύ διαφορετική πολιτική στις τιµές των ηλεκτρονικών βιβλίων ακολουθούν οι εκδοτικοί οίκοι. Αλλοι περιορίζονται σε µία έκπτωση κοντά στο 20%, σε σχέση µε τις χάρτινες εκδόσεις, και άλλοι φτάνουν σε εκπτώσεις κοντά στο 40%. Το καινούργιο µυθιστόρηµα της Ιωάννας Καρυστιάνη, «Τα σακιά», ένα από τα πρώτα µυθιστορήµατα που βγήκαν ταυτόχρονα σε χάρτινη και ηλεκτρονική έκδοση, πωλείται από τις Εκδόσεις Καστανιώτη στην πρώτη εκδοχή προς 16,88 ευρώ και στην ηλεκτρονική προς 9,90. Το «Στα ίχνη του Πάκουα» του ∆ηµήτρη Βασταρούχα (Γκοβόστης 2010) πωλείται µόλις 7,50ευρώ στην ηλεκτρονική έκδοση, έναντι 15 ευρώ της χάρτινης. Το «Κλειδωµένο συρτάρι» της Πασχαλίας Τραυλού (Ψυχογιός, 2009) πωλείται προς 20 ευρώ στη χάρτινη και προς 16 ευρώ στην ηλεκτρονική έκδοση.

Η «Αγαστή συνεργασία» της Αναστασίας Καλλιοντζή (Λιβάνης 2010) πωλείται αντίστοιχα προς 15 και 12 ευρώ. Το παιδικό «Είναι τρελά αυτά τα αγόρια» της Λουίζ Ρένισον (Μίνωας) πωλείται ως χάρτινο προς 14 ευρώ και σε ηλεκτρονική µορφή προς 8 ευρώ. Το «Πανδαιµόνιο»του Κώστα Ακρίβου (Μεταίχµιο, 2007) πωλείται προς 17 ευρώ στηχάρτινη έκδοση και προς 10,90 στην ψηφιακή.

«Για µένα είναι µια µοναδική ευκαιρία να προσφέρουµε µια πιο φτηνή έκδοση», λέει ο Αργύρης Καστανιώτης. «Στο εξωτερικό υπάρχει και η πολύ φθηνότερη έκδοση µε µαλακό εξώφυλλο, που εδώ ποτέ δεν είχε επιτυχία. Χαρακτηριστικό της αµηχανίας πολλών εκδοτών και στο εξωτερικό είναι ότι βάζουν την τιµή της ηλεκτρονικής έκδοσης ανάµεσα σε αυτές µε σκληρό και µαλακό εξώφυλλο. Αυτό ξενίζει τους αναγνώστες, αφού η άυλη έκδοση είναι ακριβότερη της χάρτινης, έστω και µε του µαλακού εξωφύλλου. Στην Ελλάδα, θα πρέπει να πούµε ότι έχουν καθιερωθεί εκδόσεις µε πολύ καλύτερη ποιότητα χαρτιού από αυτό που έχουν στο εξωτερικό ακόµα και οι σκληρόδετες εκδόσεις», επισηµαίνει.

«Λαµβάνουµε e-mail διαµαρτυρίας για τις ακριβές τιµές», λέει από την πλευρά του ο Νίκος Πασχαλάκης, του ηλεκτρονικού βιβλιοπωλείου myebooks. «Την τιµή, φυσικά, την ορίζει ο εκδότης και πιστεύω ότι οι εκδότες πρέπει να το δουν το θέµα πιο προσεκτικά και να βάλουν αισθητά πιο χαµηλές τιµές στο ηλεκτρονικό βιβλίο».

Μανώλης Πιμπλής

Πηγή: Τα Νέα

Δευτέρα 15 Νοεμβρίου 2010

ΑΤΕΛΕΙΩΤΗ ΛΙΑΝΗ ΚΑMΠΥΛΗ αφιέρωμα στον ποιητή ΕΚΤΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟ

Τό ξέρεις δά μέ τά πελώρια λείψανα
μέ τίς λειψανοθήκες
των μουσείων την έπαρση.
Τρέχαμε φρενιασμένοι
ορμούσαν πάνω μας άστρα πεινασμένα,
οι παρέλξεις τους ο αφρός τους'
οι βράχοι άλαλοι σάν άξονες αναφοράς
σωροί επάνω τους οι σκελετοί μας σαστισμένοι
τα λεμφοκύτταρα
η σάρκα ατέλειωτη λιανή καμπύλη
τα πρόσφατα συμβάντα μέ βαρειούς τροχούς
τά ποζιτρόνια
η κοφτερή εξίσωση
έτριζε τό λιθόστρωτο τό σπίτι τράνταζε
η ρίζα σου πεισμωμένη προχωρούσε,
από πάνω λάσπη
κι' εσύ σμπρώχνοντας μέσα στήν έξαρση.

'Εκτωρ Κακναβάτος
(1920-2010)

Πέθανε ο ποιητής Έκτωρ Κακναβάτος

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=222008 

 

Πέθανε, στα 90 του χρόνια, έχοντας ζήσει μία γόνιμη πραγματική και ποιητική ζωή ο Έκτωρ Κακναβάτος. Ο Γιώργος Κοντογιώργης, όπως ήταν το κανονικό του όνομα υπήρξε από τους συνεπέστερους εκπροσώπους του μεταπολεμικού υπερρεαλισμού.
Ανήκε στον αστερισμό, που τον μοιράστηκε με τους Μάτση Χατζηλαζάρου, Μαντώ Αρβαντινού, Γιώργο Λίκο, Δ. Π. Παπαδίτσα και Μίλτο Σαχτούρη.
Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1920, σπούδασε μαθηματικά και εργάστηκε στην Μέση Εκπαίδευση.
Πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, με τις τάξεις τού ΕΑΜ, ενώ, κατά τη διάρκεια τού Εμφύλιου, συνελήφθη και κλείστηκε σε στρατόπεδο συγκέντρωσης.
Πρωτοεμφανίστηκε στα γράμματα, με την ποιητική συλλογή «Fuga», το 1943. Το έργο του συγκεντρώθηκε στον τόμο «Ποιήματα: 1943 - 1987» («Αγρα»). Είχε μεταφράσει Τζόϊς Μανσούρ και Μαρσέλ Σβομπ.


Απώλεια για την ελληνική ποίηση

Τη λύπη της για το θάνατο του ποιητή και αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης Έκτορα Κακναβάτου εκφράζει η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Πολιτισμού και Τουρισμού.
"Η ποίηση έγινε ο δίαυλος μέσα από τον οποίο εξέφραζε τη σκέψη, τα συναισθήματα και τις αντιλήψεις του, έγινε ο τρόπος με τον οποίο επέλεξε να αποτυπώσει το πνευματικό του μανιφέστο. Ο θάνατος του ποιητή Έκτορα Κακναβάτου αποτελεί για την ελληνική ποίηση απώλεια μεγέθους ανάλογου του πνευματικού αναστήματος του εκλιπόντος.", αναφέρεται σε ανακοίνωση του υπουργείου.

Μεγάλοι Έλληνες Ποιητές
 

EKTΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΣ
Βιογραφικό σημείωμα
Γεννήθηκε στον Πειραιά το Σεπτέμβριο του 1920 όπου και ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του. Σπούδασε Μαθηματικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Στην Κατοχή πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση. Μετά την Απελευθέρωση, το 1947, εξορίζεται στην Ικαρία και το φθινόπωρο του ίδιου χρόνου μετάγεται στην Μακρόνησο. Απολύεται το 1949, με την ήττα του Δημοκρατικού Στρατού. Από το 1958 έως το 1962 εργάζεται στη Σύρο όπου φτιάχνει δικό του φροντιστήριο. Σε φροντιστήρια υποψηφίων για τα ΑΕΙ δίδαξε επίσης στην Αθήνα τη δεκαετία από το 1963 έως το 1973. Το 1973 διδάσκει στη Σχολή Μωραΐτη. Το 1979 διορίζεται για πρώτη φορά στο Δημόσιο, από το οποίο ήταν αποκλεισμένος λόγω πολιτικών φρονημάτων. Συνταξιοδοτείται το 1986.
Εργογραφία
Fuga, Αθήνα, (ιδιωτ. έκδοση), 1943, Αθήνα, Κείμενα, 1972, σελ. 32
Διασπορά, Αθήνα, Πρώτη Ύλη, 1961, σελ. 22
Η κλίμακα του λίθου, Αθήνα, Ζάρβανος, 1964, σελ. 64
Τετραψήφιο, Αθήνα, Κείμενα, 1971, σελ. 56
Τετραψήφιο με την έβδομη χορδή, Αθήνα, Κείμενα, 1972, σελ. 48
Διήγηση, Αθήνα, Συντεχνία, 1974, Αθήνα, Κείμενα, 1981, σελ. 72
Η κλίμακα του λίθου - Διασπορά, Αθήνα, Καστανιώτης, 1977, σελ. 52
Οδός Λαιστρυγόνων, Αθήνα, Κείμενα, 1978, σελ. 96
Τα μαχαίρια της Κίρκης, Αθήνα, Κείμενα, 1981, σελ. 56
Ανάστιξη του θρύλου για τα νεφρά της πολιτείας, Αθήνα, Κείμενα, 1981, σελ. 8
In perpetuum, Αθήνα, Κείμενα, 1983, σελ. 64, (2ο Κρατικό Βραβείο Ποίησης)
Κιβώτιο ταχυτήτων, Αθήνα, Κείμενα, 1987, σελ. 104
Ποιήματα Α΄ τόμος (1943-1974), Αθήνα, Aγρα, 1990, σελ. 216
Ποιήματα Β΄ τόμος (1978-1987), Αθήνα, Aγρα, 1990, σελ. 318
Οικισμοί του Μενεσθέα Καστελάνου του Μυστρός, Αθήνα, Aγρα, 1995, ISBN: 960-325-131-3
Χαοτικά, Αθήνα, Aγρα, 1997, σελ. 72, ISBN: 960-325-239-5
Ακαρεί, Αθήνα, Aγρα, 2001, σελ. 56. ISBN: 960-325-382-0
Υψικαμινίζουσες νεοπλασίες, Αθήνα, Aγρα, 2001, σελ. 40, ISBN: 960-325-391-Χ
Δοκίμιο:
Για τον "Μεγάλο Ανατολικό", Αθήνα, Aγρα, 1991, σελ. 20
Μεταφράσεις των έργων του
Αγγλικά:
Ποιήματά του περιέχονται στην ανθολογία Contemporary Greek Poetry, [tr.by] Kimon Friar, Athens, Greek Ministry of Culture, 1985, 488 pp.
Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί στα: αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά, ρουμανικά, ολλανδικά και ρωσικά.
Μεταφράσεις ξένων λογοτεχνών από τον Ε. Κακναβάτο
Joyce Mansour, Ερωτικά, Αθήνα, Συντεχνία, 1975. Αθήνα, Κείμενα, 1978, σελ. 48
Joyce Mansour, Rapaces. Όρνια, Αθήνα, Κείμενα, 1987, σελ. 62
Marcel Schwob, Vies Imaginaires, Φανταστικοί βίοι, Αθήνα, Aγρα, 1987, σελ. 176
Joyce Mansour, Jules Cesar, Η Ιούλιος Καίσαρ, Αθήνα, Ρόπτρον, 1990, σελ. 70
Joyce Mansour, Cries, Dechirures, Rapaces, Κραυγές, Σπαράγματα, Όρνια, Αθήνα, Aγρα, 1994, σελ. 148, ISBN: 960-325-093-7
Julien Gracq, Andre Breton. Επάνοδος στον Μπρετόν, Αθήνα, Aγρα, 1997, σελ. 24, ΙSBN: 960-325-200-Χ

Ο Ποιητής
ΕΚΤΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΣ
Ο Έκτωρ Κακναβάτος, παρουσιάστηκε στην ποίηση το 1943, με την συλλογή "Fuga", και συνέχισε, με τις συλλογές "Διασπορά" (1961), "Κλίμακα του λίθου" (1964), "Τετραψύφιο" (1971), "Τετραψήφιο με την έβδομη χορδή" (1972), "Διήγηση" (1974) και "Οδός Λαιστρυγόνων" (1978), εξυφασμένες όλες τους πάνω στο στιμόνι μιας μνήμης εθνικής που, ξεκινώντας από τα πανάρχαια χρόνια αλλά και τραυματισμένη από τα πρόσφατα γεγονότα της μεταπολεμικής - μετεμφιλιακής μας ζωής, καταλήγει στιγματίζοντας την ηθική και πνευματική ένδεια του σήμερα, έτσι όπως αυτή καταγγέλλεται μέσα από στροφές που τις διακρίνει ένας σαρκασμός άλλοτε και, άλλοτε, μια λεπτοτάτων, αποχρώσεων λύπη.
Αλλά για να μη θεωρηθεί ότι ο Κακναβάτος προσάραξε, επαναπαυμένος πάνω σε ότι κατέκτησε με τις προαναφερθείσες ήδη συλλογές του, σπεύδω να επισημάνω ότι στη συνέχεια, ήλθαν να αλλάξουν καθοριστικά πια, ολόκληρη την μέχρι εκείνη τη στιγμή πορεία του, κάμποσα ακόμη βιβλία, όπως το "Inperpetuum" (1983), το "Κιβώτιο ταχυτήτων" (1987), οι "Οι οικισμοί του Μενεσθέα Καστελάνου του Μυστρός" (1995), τα "Χαρτικά Ι" (1997) και μαζί τους το "Ακαρεί" (2001), στις σελίδες των οποίων κυρίαρχο πάντοτε στοιχείο αναδεικνύεται ο δυναμισμός της έκφρασης, ενώ περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, δεν υπηρετείται παρά η ποιητική ενατένιση του κόσμου και μόνον αυτή, μια και δύσκολα, σε ολόκληρη τη νεότερη ελληνική ποίηση, συναντάει κανείς από την πρώτη στιγμή κιόλας της πορείας ενός ποιητή, τόσους υπερχειλίζοντας χυμούς, όσους στην περίπτωση του Κακναβάτου, αλλά και ακόμη πιο δύσκολα , δημιουργός, παρουσιάζεται με τέτοια θαυμαστή μεσημβρία" του, και τόσο ανεπιτήδευτα εκρηκτικός. Και τούτο ακόμη: η φωνή του Έκτορα Κακναβάτου, ξεκινώντας από τα έναστρα στερεώματα των πρώτων Ελλήνων υπερρεαλιστών της δεκαετίας του 1930, πολύ σύντομα βρίσκει και ακολουθεί αποφασιστικά το δικό της, προσωπικό δρόμο, στα πεδία του οποίου οι λέξεις υποτάσσονται σε έναν "πρωτόγονο" και πρωτόγνωρο, ανεξάντλητο ρυθμό, η θεματική του αποκτά μια δική της πράγματι στιλπνότητα κάτω από μια γραφή άκρως "επεισοδιακή", ενώ η ευθυβολία του ρήματος, η μαθηματική ακρίβεια του επιθέτου και η γεωμετρία ολόκληρου του ποιήματος, περνώντας μέσα από κάποιους διαύλους μαγικών διεργασιών, μας εκπέμπουν την οδυνηρή εκείνη προειδοποίηση, ότι από εδώ και στο εξής πια, δεν θα έχουμε να κάνουμε, παρά μόνο με μια ποίηση, που στην ουσία της είναι η "λαλίστατη σιωπή", εκείνου που είχε στον κόσμο την ευλογία, όντας αιώνιος έφηβος, να ωριμάσει ταυτοχρόνως όμορφα, τελείως αβίαστα, διαλεκτικά και φυσιολογικά. Συλλογές όπως η "Διασπορά", η "Κλίμακα του λίθου", το "Inperpetuum" αλλά και το "κιβώτιο ταχυτήτων", πέρα από την θέση τους ως ακρογωνιαίοι λίθοι στην ποίηση του ίδιου του Κακναβάτου, είναι και από τα πλέον, μέσα στα πολλά ευτυχώς, διακεκριμένα στηρίγματα, πάνω στα οποία ακουμπά ολόκληρο το οικοδόμημα της μεταπολεμικής ποιητικής τέχνης της Ελλάδος, ο δημιουργός αυτός, πολύχρωμος και μεθυστικός όπως πάντα, ανέμισε με αυταπάρνηση και επιμονή απαράμιλλη, σημαία φαντασμαγορική μέσα στους αιθέρες, τον στίχο του. Έναν στίχο όπου μαζί με όλα όσα παραπάνω θετικά του προσαρτήσαμε, η θάλασσα, μαζί με όλα λοιπόν αυτά, μαζί, όπως επιλέξει μας αναφέρει κάπου και ο ίδιος, στις εικόνες του θαυμασίως "υαλουργούσε".
Αλλά δεν υαλουργούσε η θάλασσα στην πραγματικότητα όμως, όπως εύκολα άλλωστε αυτό καθίσταται αντιληπτό. Απλώς, η ποίηση μιας ακαταμάχητης, αδιακόπως διψασμένης για ζωή, ουσιαστική ελευθερία και έρωτα, εξαίσια φωταγωγημένης ψυχής, στην κυριολεξία, ιερουργούσε.

Γιώργιος Μαρκόπουλος
Ποιητής


ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΑ ΕΚΤΩΡΑ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΥ
Φωνή μου ράτσα υψικάμινου
Πρώτον: σε θέλουνε ακίνδυνη και να ξεχνάς
κι ύστερα καλή μ' αυτούς φιλεναδίτσα
τρυφερή
υποσχετική
οι αχρείοι.
Φωνή μου ράτσα υψικάμινου από πλευρό
ανοιχτό του αίλουρου, της ανηφόρας
απ' τα εννιά σκοινιά του βούρδουλα
κι ο ήλιος φίδι μες στο σύρμα.
Μην ξεχάσεις~ φτύσ' τους.
Ας περιμένουν να σε σβήσω με νερό
ή κατά τες συνταγές αρχαίων Ελληνοσύρων
ας περιμένουν οι αχρείοι.
1967

«σφαγμένη εντός σου μιαν ερώτηση δε λέει να σωπάσει»

Αφότου ξώκειλε το ζαφειρί αστέρι ξέρα ο νους η ουλή βυθός
μόνο εσύ ω ποίηση έμεινε να φέγγεις
μεσ από βράχο διάφανο το μόνο πλοίο.
Πιο κορυφαίο σπόνδυλο απ τη σιωπή δεν έχεις
χαράδρα η μνήμη, μάγμα απέραντο η οργή.
Κι αν το νόημα είναι του βυθού;
Η μελλούμενη πορεία αξία εσχάτη είναι
ή το ελάχιστο μέτρο να σε ψάχνω όχι να σε βρω;
Γιατί άλλο από το παραλήρημα δεν σου μεινε φυσίγγι
δεν έχει άλλη εκβλάστηση από τη φλέβα σου
που πλημμυράει την πολιτεία συρίζοντας ως τον ενδότοιχο
σφαγμένη εντός σου μια ερώτηση δε λέει να σωπάσει
ανατέλλει δύει εντάφια πλησιφαής
με φεγγάρια χαίνει με παλίρροιες
όπως απλώνει στα ορυκτά το έκζεμα του πλανήτη
κι από τη βολή του πρόγονου δε σβήνει η ηχώ
για το αν υπάρχουν ανάμεσά μας σύνορα...
(ΕΚΤΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΣ, η κλίμακα του λίθου)

(ΧΡΥΣΟΜΑΛΛΟ ΔΕΡΑΣ ΠΑΝΤΑ Η ΠΟΙΗΣΗ
σπουδή στο γνώθι σαυτόν των ποιητών)

Κι αν ακόμη το νόημα είναι του βυθού
ο αυτάρκης πυρόλιθος του ονείρου...
μόνο εσύ ω ποίηση έμεινε να φέγγεις
μέσα από βράχο διάφανο το μόνο πλοίο
Γιατί άλλο από το παραλήρημα δεν σου μεινε φυσίγγι
δεν έχει άλλη εκβλάστηση από τη φλέβα σου
που πλημμυράει την πολιτεία συρίζοντας ως τον ενδότοιχο
σφαγμένη εντός σου μια ερώτηση δε λέει να σωπάσει
ανατέλλει δύει εντάφια πλησιφαής
με φεγγάρια χαίνει με παλίρροιες
όπως απλώνει στα ορυκτά το έκζεμα του πλανήτη
κι από τη βολή του πρόγονου δε σβήνει η ηχώ
Πιο κορυφαίο σπόνδυλο απ τη σιωπή δεν έχεις
χαράδρα η μνήμη μάγμα απέραντο η οργή
(ΕΚΤΩΡ ΚΑΚΝΑΒΑΤΟΣ, η κλίμακα του λίθου)

fyga
«λαβωμένος απ΄ το φως, με σκονισμένα τα μαλλιά απ΄ τη μαρμαρυγή της νύχτας, φοβούμαι όχι την ευγένεια των φθόγγων, μα μήπως δεν εύρο στην έρημη κοιλάδα τους αυλούς που κείτονται χωρίς στα κοίλα τους σώματα να ρέουν χρυσά ελεγεία. Η λύρα του Ορφέα έμελλε να συλλέγει τις ακατανόητες τρικυμίες μου στη λήκυθο της αγάπης: σε σένα που ποιος ξέρει πόσες φορές η λατρεία σου θα μου γίνει γέφυρα να περάσω απ΄ την άβυσσο στο καυτερό γήινο αίμα».

Κανείς δεν κατατρύχεται αν δεν κρατά στην τσέπη του μια πέτρα.
Α. Εμπειρίκος
Άλλο είναι να «διαβάζουμε» την Ποίηση βλέποντάς τη μόνο σαν κατάσταση μονοτροπίας του «γλωσσικού» Λόγου και άλλο σαν κατάσταση πολυτροπίας ενός γλωσσόμορφου Λόγου που ανορύσσει υπερλογικότητες.
Το έργο του Ανδρέα Εμπειρίκου υπήρξε Η Πρόκληση! Και αν είχε προβλεφθεί ένα γράφημα της δράσης των παραγόντων που κινητοποιήθηκαν να πιλοτάρουν την πρόσληψη αυτού του έργου από το κοινό, θα είχαμε την εικόνα της εξέλιξης μιας παθολογίας των γραμμάτων μας σαν κόστος της εξόδου από την ακαρπία των εμμονών σε φόρμες υπό κατεδάφισιν.

Του φλοίσβου τα ψηλά βουνά
Κεχριμπαρένια αλόγατα
Στο βάθος μιας σακούλας
ή το δίστιχο από την ίδια ενότητα «Τα πουλιά του Προύθου» (Ενδοχώρα):
Φεύγουν οι νουνεχείς δρομάδες
Τα βήματά τους είναι πολίχνες
ανομβρίας
ή το απόσπασμα από την ενότητα «Η τρυφερότης των μαστών» (Ενδοχώρα);
Από το μέλι βγήκε ο προφήτης
Που μας συμβούλεψε να μείνομε
στο ρίγος
Της ικεσίας των αχνών εκφορτωμάτων.